Vonnis/arrest, Raad van State, 2025-09-19

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
nr. 264.231 van 19 september 2025
in de zaak A. 245.509/XIV-39.860
In zake: 1. de GMBH SIEMENS MOBILITY, vennootschap naar Duits recht 2. de NV SIEMENS MOBILITY
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten William Timmermans, Elisabeth Robbroeckx en François Lambert kantoor houdend te 1000 Brussel Havenlaan 86C, bus 414
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de NATIONALE MAATSCHAPPIJ DER BELGISCHE
SPOORWEGEN (NMBS), nv van publiek recht bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Barteld Schutyser, Robin Meylemans en Gauthier Vlassenbroeck kantoor houdend te 1050 Brussel Louizalaan 99
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partijen:
1. de SA CONSTRUCCIONES Y AUXILIAR
FERROCARRILES (CAF), vennootschap naar Spaans recht bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Nathanaëlle Kiekens, Ian Arnouts en Elise Descheemaeker kantoor houdend te 1000 Brussel Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen 2. de NV ALSTOM BELGIUM
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Kris Lemmens, Robin Beck en Ellen Gerits kantoor houdend te 2018 Antwerpen Mechelsesteenweg 127A, bus b1
bij wie woonplaats wordt gekozen eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door ECLI:BE:RVSCE:2025:ARR.264.231 XIV-39.860-1/63
advocaat Sophie Bleux kantoor houdend te 1000 Brussel Regentschapstraat 58, b8
3. de VZW GLOBALIZE SOLIDARITY
4. de VZW STUDIE- EN INFORMATIECENTRUM VOOR
INTERNATIONALE POLITIEK, VREDES- EN
ONTWIKKELINGSPROBLEMATIEK (VREDE VZW)
5. de VZW AL-HAQ HUMAN RIGHTS ORGANISATION
EUROPE (VZW AL-HAQ EUROPE)
6. de VZW 11.11.11, KOEPEL VAN INTERNATIONALE
SOLIDARITEIT (11.11.11)
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Jan Buelens, Rosalie Daneels, Laura Adriaensens en Lies Michielsen kantoor houdende te 2018 Antwerpen Lange Van Ruusbroecstraat 76-78
bij wie woonplaats wordt gekozen eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Johan Geerts kantoor houdend te 2140 Antwerpen Turnhoutsebaan 139A
--------------------------------------------------------------------------------------------------
I. Voorwerp van de vordering
1. De vordering, ingesteld op 6 augustus 2025, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de gemotiveerde beslissing van de raad van bestuur van de NMBS van 23 juli 2025
‘tot aanwijzing van een voorkeursbieder met het oog op de toewijzing van de opdracht’ voor de AM30-treinen in zoverre die beslissing (i) CAF als Voorkeursbieder aanwijst; (ii) de economische operatoren Alstom en Siemens in de wachtkamer plaatst, en (iii) zijn goedkeuring verleent voor het starten van onderhandelingen betreffende de contractuele documenten met de Voorkeursbieder […]”.
II. Verloop van de rechtspleging
2. Bij beschikking van 7 augustus 2025 werd de procedurekalender vastgesteld.
XIV-39.860-2/63
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een administratief dossier ingediend.
Met een verzoekschrift van 22 augustus 2025 heeft de sa Construcciones Y Auxiliar Ferrocarriles (hierna: sa CAF) gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
Met een verzoekschrift van 22 augustus 2025 heeft de nv Alstom Belgium gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
Met een verzoekschrift van 21 augustus 2025 hebben de vzw Globalize Solidarity, de vzw Studie- en Informatiecentrum voor internationale politiek, vredes- en ontwikkelingsproblematiek, de vzw Al-Haq Human Rights Organisation Europe en de vzw 11.11.11, Koepel van Internationale Solidariteit, gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
Met toepassing van artikel 90, § 1, vierde lid, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, is de zaak verwezen naar een kamer met drie leden.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 3 september 2025, om 14.00 uur.
Staatsraad Patricia De Somere heeft verslag uitgebracht.
Advocaten William Timmermans, Elisabeth Robbroeckx en François Lambert, die verschijnen voor de verzoekende partijen, advocaten Barteld Schutyser, Gauthier Vlassenbroeck en Daan Degrande, die verschijnen voor de verwerende partij, advocaten Nathanaëlle Kiekens, Ian Arnouts en Elise Descheemaeker, die verschijnen voor de eerste tussenkomende partij, advocaten Kris Lemmens, Robin Beck, Sophie Bleux en Thomas Mathieu, die verschijnen voor de tweede tussenkomende partij, en advocaten Jan Buelens en Laura
XIV-39.860-3/63
Adriaensens, die verschijnen voor de derde tot zesde tussenkomende partijen, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1. De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor leveringen uit met als voorwerp ‘Raamovereenkomst voor de aankoop van elektrische motorrijtuigen (EMU’s) en motorrijtuigen aangedreven met batterijtechnologie (BEMU’s).
Als plaatsingsprocedure wordt met toepassing van artikel 120
van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’ (hierna: de wet van 17
juni 2016) gekozen voor de onderhandelingsprocedure met voorafgaande oproep tot mededinging.
De opdracht wordt nationaal en Europees bekendgemaakt.
3.2. In de aankondiging wordt de opdracht als volgt omschreven:
“De Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS) wenst een raamovereenkomst af te sluiten voor de ontwikkeling, productie en levering van EMU’s (Electric Multiple Unit) en BEMU’s (Battery Electric Multiple Unit). In totaal gaat het om een raamovereenkomst voor een vloot van maximaal 170.000 zitplaatsen. Deze motorrijtuigen type ‘AM30’ zullen worden ingezet voor de exploitatie van voorstedelijke/lokale (S/L) en InterCity (IC) verbindingen, en dit zowel met varianten met hoge capaciteit als met varianten met lage capaciteit.
[…]
XIV-39.860-4/63
De opdracht zal gesloten worden onder de vorm van een raamovereenkomst (RO) met een looptijd van 12 jaar. Dit tijdsbestek is, gelet op de complexiteit en de leveringsduur van de leveringen, nodig voor het plaatsen van gespreide bestellingen die de NMBS-behoefte aan AM30-(B)EMU’s volledig dekken.”
3.3. Het bijzonder bestek dat op deze opdracht van toepassing is, bestaat uit drie delen: ‘Conditions générales’ (Algemene voorwaarden), ‘Guide d’attribution du Cahier spécial des charges’ (Gunningsleidraad van het bijzonder bestek; hierna: gunningsleidraad) en ‘Spécifications techniques’ (Technische specificaties).
Het verloop van de plaatsingsprocedure wordt in deze gunningsleidraad omschreven als volgt:
“4.1 DÉROULEMENT DE LA PROCÉDURE DE PASSATION
La procédure de passation se présente comme suit :
4.1.1 Phase 1 : Envoi du Cahier Spécial des Charges * ACTUEL
La SNCB envoie le Cahier Spécial des Charges aux candidats sélectionnés.
Il leur est demandé de remettre une offre au plus tard à la date et à l’heure déterminées au paragraphe 7.1 du présent Guide d’Attribution.
Les candidats sélectionnés ont l’occasion de poser des questions écrites à propos du Cahier Spécial des Charges.
[…]
Les réponses aux questions et les éclaircissements sont communiqués à tous les candidats sélectionnés sans mention de l’identité du demandeur.
Certaines précisions peuvent donner lieu à des modifications au Cahier Spécial des Charges.
4.1.2 Phase 2 : La phase de dépôt des (premières) offres Le soumissionnaire doit déposer son offre au plus tard à la date et à l’heure mentionnées au paragraphe 7.1 du présent Guide d’Attribution. Les pièces et documents à introduire sont précisées au paragraphe 7.4.
4.1.3 Phase 3 : La phase d'évaluation (i) Vérification de la régularité La SNCB examinera, avant tout, si les offres déposées sont complètes et régulières.
La SNCB vérifiera donc si l’offre contient tous les documents qui doivent obligatoirement y être joints en vertu du présent Guide d'Attribution.
Conformément à l’article 147, § 1, alinéa 1, de la loi du 17 juin 2016 relative aux marchés publics, la SNCB peut, sans y être obligée, interroger le soumissionnaire, lorsque les informations ou les documents de son offre sont ou semblent incomplets ou erronés, ou lorsque certains documents sont manquants.
La SNCB vérifiera en outre si la première offre satisfait aux exigences de forme essentielles du Guide d’Attribution.
XIV-39.860-5/63
En outre, la SNCB vérifiera si les offres ne dérogent pas au Cahier Spécial des Charges d'une manière qui serait de nature à offrir au soumissionnaire un avantage discriminatoire, à engendrer une distorsion de concurrence, à entraver l'évaluation de l'offre du soumissionnaire ou sa comparaison avec les autres offres, ou à rendre inexistant, incomplet ou incertain l'engagement du soumissionnaire en vue de l’exécution du marché dans les conditions imposées.
La SNCB aura le droit de permettre aux soumissionnaires de régulariser les éventuelles irrégularités substantielles de leur offre. Ceci sera également le cas pour l’offre affectée de plusieurs irrégularités non substantielles qui, du fait de leur cumul ou de leur combinaison, donnent lieu à une irrégularité substantielle.
Une telle régularisation ne sera possible pour autant que les conditions suivantes soient respectées :
- l’offre ne constitue pas l’offre finale ;
- la régularisation est effectuée avant d’entamer les négociations.
Il sera également procédé à un examen du prix dans le cadre de l'évaluation de la régularité des offres.
(ii) Evaluation sur la base des critères d'attribution Seules les offres régulières (telles qu’éventuellement régularisées) seront évaluées et classées sur la base des critères d’attribution.
La SNCB décidera - soit d’attribuer immédiatement le marché au soumissionnaire le mieux classé, - soit de désigner le soumissionnaire le mieux classé comme Soumissionnaire Préférentiel, - soit d’entamer des négociations avec les...