Vonnis/arrest, Raad van State, 2025-06-02

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
nr. 263.482 van 2 juni 2025
in de zaak A. 241.457/IX-10.435
In zake: E.S.
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Alexander De Becker kantoor houdend te 9051 Sint-Denijs-Westrem Drie Koningenstraat 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het EUROPACOLLEGE
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Tom Peeters kantoor houdend te 2600 Antwerpen - Berchem Borsbeeksebrug 36 bus 9
bij wie woonplaats wordt gekozen
--------------------------------------------------------------------------------------------------
I. Voorwerp van het beroep
1. Het beroep, ingesteld op 14 maart 2024, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de academische raad van het Europacollege van 15 september 2023 om de aan verzoeker voor het opleidingsonderdeel ‘Economics of European Integration: From Theory to Practice’ toegekende nulscore te behouden.
II. Verloop van de rechtspleging
2. De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een verslag opgesteld.
IX-10.435-1/29
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 28 april 2025.
Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Isabo Heirbaut, die loco advocaat Alexander De Becker verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Lobke Roodhooft, die loco advocaat Tom Peeters verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, ge-
coördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1. Verzoeker volgt tijdens het academiejaar 2021-2022 aan het Europacollege de opleiding ‘Master of Science in European Economic Studies’, met specialisatie ‘European Economic Integration and Business’.
3.2. Bij zijn eerste examendeelname voor het opleidingsonderdeel ‘Economics of European Integration: From Theory to Practice’ behaalt verzoeker een score van 10/20. Dat is onvoldoende omdat overeenkomstig het studiereglement ten minste 11/20 moet worden behaald om te slagen voor een opleidingsonderdeel.
IX-10.435-2/29
3.3. Op 26 mei 2023 neemt verzoeker deel aan het herexamen voor dit opleidingsonderdeel.
De verwerende partij stelt vast dat verzoeker tijdens dit schriftelijk examen gebruik heeft gemaakt van ChatGPT, een generatief AI-
programma. Zij nodigt verzoeker op 12 juni 2023 uit “for a plagiarism hearing regarding [his] exam on 26 May”. In onderling overleg wordt deze hoorzitting verplaatst naar 16 juni 2023.
In het inleidend verzoekschrift geeft verzoeker aan dat hij op het examen ChatGPT heeft gebruikt “om zijn antwoorden in het Engels meer te structureren en een correctere zinsbouw te hebben”, en geeft hij ook aan dat hij niet wist “dat bij een openboekexamen dat online plaatsvond geen gebruik mocht worden gemaakt van een hulpprogramma als chat GPT”.
Op 24 juni 2023 wordt verzoeker meegedeeld dat de academische raad van de verwerende partij hem op 22 juni 2023 een nulscore heeft opgelegd voor het examen:
“With this email, I would like to inform you about the decision taken by the Academic Council in its meeting of Thursday 22 June 2023 based on a proposed sanction for cheating in the written resit examination for the course of Professor […] and Professor […] (submitted to the Academic Council by the European Economic Studies Department).
Based on the elements presented to the Academic Council by the ECO
Department, and in line with article 30 of the Study Regulations, the deci-
sion was taken to impose the mark of 0 for your examination in the abovementioned course.
The sanction has been applied in calculating the final mark for the course, which is the mark appearing on your transcript.”
Vrij vertaald:
Met deze e-mail wil ik u informeren over het besluit van de academische raad in zijn vergadering van donderdag 22 juni 2023, op basis van een voorstel tot sanctie wegens bedrog bij het schriftelijk herexamen voor het
IX-10.435-3/29
opleidingsonderdeel van professor [...] en professor [...] (voorgelegd aan de academische raad door het departement European Economic Studies).
Op basis van de door het departement aan de academische raad voorgelegde elementen en in overeenstemming met artikel 30 van het studiereglement, is besloten het cijfer 0 op te leggen voor uw examen in bovengenoemd opleidingsonderdeel.
De sanctie is toegepast bij de berekening van het eindcijfer voor het opleidingsonderdeel, dat is het cijfer dat op uw cijferlijst staat.
Op 30 juni 2023 volgt nog een e-mailbericht dat verzoeker wijst op de mogelijkheid om uiterlijk 1 juli 2023 een beroep in te stellen tegen die beslissing.
3.4. Verzoeker tekent op 1 juli 2023 beroep aan bij de academische raad, die op 15 september 2023 beslist om de nulscore te handhaven als sanctie voor bedrog of poging daartoe (“cheating or attempted cheating”). Dat wordt aan verzoeker meegedeeld in een e-mailbericht van 16 september 2023, waarin ook wordt gepreciseerd dat het gebruik van een “chatbot” op een examen reeds onder de examenregeling voor het academiejaar 2021-22 als bedrog was aangemerkt:
“With this email, I would like to inform you about the decision taken by the Academic Council in its meeting of Friday 15 September 2023 con-
cerning the appeal you lodged against the sanction for cheating in the written examination for the course of Professor […] and Professor […]
applied in June 2023.
Based on the elements presented to the Academic Council, the decision was taken to reject your appeal and maintain the sanction of reducing your resit exam mark to 0 for cheating or attempted cheating.
Furthermore, the Academic Council underlined the following: the use on an (AI) chatbot during an exam would have already been considered cheating under the academic rules for the ‘Organisation of Exams at the Bruges and Natolin Campuses, Academic Year 2021-22 - Applicable for the November/December 2021 exam session (Approved by the Academic Council of 4 November 2021)’ and any subsequent academic rules for ex-
amination sessions approved by the Academic Council.”
Vrij vertaald:
Met deze e-mail wil ik u informeren over de beslissing die de academische raad in zijn vergadering van vrijdag 15 september 2023 heeft
IX-10.435-4/29
genomen met betrekking tot het beroep dat u heeft ingesteld tegen de sanctie wegens bedrog bij het schriftelijk examen voor het opleidingsonderdeel van professor […] en professor […] die in juni 2023
werd toegepast.
Op basis van de elementen die aan de academische raad werden voorgelegd, werd beslist om uw beroep af te wijzen en de sanctie te handhaven om de punten voor uw herexamen te verlagen naar 0 wegens bedrog of poging daartoe.
Voorts onderstreepte de academische raad het volgende: het gebruik van een (AI) chatbot tijdens een examen zou reeds als bedrog beschouwd zijn volgens het academisch reglement voor de ‘Organisatie van Examens op de Campussen Brugge en Natolin, Academiejaar 2021-22 – Van toepassing op de examenperiode november/december 2021 (Goedgekeurd door de academische raad van 4 november 2021)’ en elke latere academische regel voor examenperiodes goedgekeurd door de academische raad.
Dat is de thans bestreden beslissing.
3.5. Op 18 september 2023 vraagt verzoeker de examenregels 2021-
2022 op bij de verwerende partij. Hij vraagt ook welke juridische stappen hij nog kan ondernemen. De verwerende partij bezorgt verzoeker de door hem opgevraagde examenregels met een e-mailbericht van 19 september 2023, waarin zij hem er voorts op wijst dat alle interne procedures zijn uitgeput en dat nadere juridische stappen “extern” zijn (“As regards the next steps for judicial process, the internal procedures have been exhausted. Any further judicial steps would be external ones.”).
Op 11 december 2023 stelt verzoeker de verwerende partij in gebreke. In deze ingebrekestelling verwijt hij haar dat de bestreden beslissing het motiveringsbeginsel als algemeen beginsel van behoorlijk bestuur schendt en dat zij hem niet duidelijk heeft meegedeeld welke externe procedure er nu precies gevolgd moet worden. De verwerende partij bevestigt op 22 december 2023
ontvangst van de ingebrekestelling en verwijst naar haar vroegere communicatie die volgens haar de motivering van de academische raad bevat en die ook al heeft verwezen naar de mogelijkheid om een extern beroep in te stellen:
IX-10.435-5/29
“By this letter, we would like to confirm having received the letter dated 11 December 2023 from your lawyer, Mr. A. De Becker.
We can, however, do no more than refer you to what has already been communicated in the emails of 16 and 19 September 2023.
In particular, the reasoning behind the decision by the Academic Council (taken during its meeting of 15 September 2023) is included in the email of 16 September 2023, and also emerges from the context well known to you (see in particular the email of 24 June 2023).
Similarly, the possibility of making an external appeal has already been mentioned in the email of 19 September 2023.”
Vrij vertaald:
Met deze brief bevestigen wij de ontvangst van de brief van 11 december 2023 van uw advocaat, Mter A. De Becker.
Wij kunnen u echter enkel verwijzen naar wat reeds werd meegedeeld in de e-mails van 16 en 19 september 2023.
Meer in het bijzonder is de motivering van de beslissing van de academische raad (genomen tijdens zijn vergadering van 15 september 2023) opgenomen in de e-mail van 16 september 2023, en blijkt deze ook uit de u welbekende context (zie met name de e-mail van 24 juni 2023).
Ook de mogelijkheid om extern beroep aan te tekenen is al vermeld in de e-mail van 19 september 2023.
IV. Precisering van het voorwerp van het beroep en rechtsmacht van de Raad van State
Exceptie
...