Vonnis/arrest, Raad van State, 2025-03-14

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
nr. 262.615 van 14 maart 2025
in de zaak A. 243.884/X-18.956
GEMEENTERAADSVERKIEZING VAN 13 OKTOBER 2024 TE
HEUVELLAND
In zake : W.D.
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Inge Derde en Alexander De Becker kantoor houdend te 9051 Sint-Denijs-Westrem Drie Koningenstraat 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
Belanghebbende partij in de procedure voor de Raad voor Verkiezingsbetwistingen, hierna “belanghebbende partij”
J.H.
bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Angelique Van de Meirssche en Tom De Sutter kantoor houdend te 9000 Gent Koning Albertlaan 128
bij wie woonplaats wordt gekozen
Verzoekende partij in de procedure voor de Raad voor Verkiezingsbetwistingen, hierna “verzoeker”
--------------------------------------------------------------------------------------------------
I. Voorwerp van het beroep
1. Het beroep, ingesteld op 3 januari 2025, is gericht tegen het arrest van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen (hierna: RvV) van 24 december 2024 waarbij de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Heuvelland op 13 oktober 2024 nietig worden verklaard en waarbij wordt geoordeeld dat deze volledig dienen te worden overgedaan.
ECLI:BE:RVSCE:2025:262.615 X-18.956-1/33
II. Verloop van de rechtspleging
2. De RvV heeft het administratief dossier ingediend.
J.H. heeft een memorie van antwoord ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een verslag opgesteld.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 28 februari 2025.
Staatsraad David D’Hooghe heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Alexander De Becker en Isabo Heirbaut, die verschijnen voor W.D., en advocaat Angelique Van De Meirssche, die verschijnt voor J.H., zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1. Op 13 oktober 2024 vinden in de gemeente Heuvelland gemeenteraadsverkiezingen plaats.
ECLI:BE:RVSCE:2025:262.615 X-18.956-2/33
Op grond van hun verkiezingsresultaten is aan de deelnemende lijsten het volgende aantal zetels in de gemeenteraad toegewezen:
Nr Lijst stemcijfers % zetels 8 Gemeentebelangen 1.880 42,7% 10
3 CD&V 1.523 34,6% 8
5 N-VA Plus 456 10,4% 1
4 Vlaams Belang 292 6,6% 0
10 Heuvelland 237 5,4% 0
9 Inwonersbelangen 10 0,2% 0
Totaal 4.398 100% 19
3.2. W.D.M. is kandidaat voor de lijst Gemeentebelangen.
Hij behaalt met zijn partij Gemeentebelangen de absolute meerderheid in de gemeente Heuvelland. Aangezien hij de meeste stemmen heeft verkregen, wordt hij in beginsel – onder voorbehoud van de uitkomst van deze procedure –
burgemeester.
J.H. is kandidaat voor de lijst N-VA Plus. Hij is niet verkozen maar eerste opvolger.
3.3. J.H. heeft door neerlegging in het digitaal loket op 20 november 2024 voor de Raad voor Verkiezingsbetwistingen in hoofdorde de ongeldigverklaring van de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Heuvelland van 13 oktober 2024 gevorderd.
3.4. Met een arrest met nr. RVERB-2425-0024 van 24 december 2024 verklaart de Raad voor Verkiezingsbetwistingen dat de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Heuvelland van 13 oktober 2024 nietig zijn en dat deze volledig dienen te worden overgedaan.
ECLI:BE:RVSCE:2025:262.615 X-18.956-3/33
3.5. Dit – bestreden – arrest steunt onder meer op de volgende overwegingen:
“Het komt de Raad voor dat voor het geheel van de stemverrichtingen voor stembureau 4 deviante procedures werden toegepast en de afwerking van de administratieve formaliteiten op zeer slordige wijze is verlopen.
Daar waar de andere onder ede bevraagde voorzitters van de stem- en telbureaus zijn aangeduid nadat ze een kandidaatstelling via een antwoordkaart bij de gemeente hebben ingediend en na contactname door de gemeentelijk coördinator, heeft de voorzitter van stembureau 4 zich kandidaat gesteld via een Messenger bericht op Facebook gestuurd naar de zetelend burgemeester en lijsttrekker van Gemeentebelangen, tevens de vierde betrokken partij.
Het voorgaande bevestigt de nauwe banden die de verzoekende partij ook later in zijn verzoekschrift aanhaalt tussen de burgemeester en de lijst Gemeentebelangen enerzijds en de voorzitter van stembureau 4 anderzijds.
Hoewel dergelijke banden op zich niet ongebruikelijk zijn in een gemeente met de omvang van de gemeente Heuvelland dient dit wel tegen het licht te worden gehouden van het hierna vermelde verloop van de stemverrichtingen in stembureau 4 en waar de voorzitter van het stembureau als dominante figuur actief bij betrokken was.
De verzoekende partij haalt verder in het tweede middel (relevant in de beoordeling van het eerste middel) aan dat de voorzitter van stembureau 4
zich in aanloop naar de verkiezingen meermaals zeer negatief en openlijk heeft uitgedrukt op sociale media jegens zijn persoon. Op 5 oktober 2024
plaatste de voorzitter van stembureau 4 de volgende uitspraak op zijn sociale media:
‘Ik heb een oplossing voor de N-VA en de gemeenteraadsverkiezingen in Heuvelland, na de demarche van Zuhal Demir. Moest [J.H.] nu eens minister van onderwijs worden! Dat is toch een prima kandidaat. Het zou toch voor iedereen veel oplossen.’.
Een andere post die op sociale media was geplaatst (volgens de verzoekende partij op 12 oktober 2024, het komt de Raad echter voor dat dit vier weken eerder was) verwijst opnieuw expliciet en in weinig verhullende termen naar de verzoekende partij:
‘Dag Patrick, ik wens jou en Inge alles succes. Jullie leverden een substantiële bijdrage bij het waarmaken van het dorpspunt in Nouter.
Toch spijtig dat Jèf op jullie lijst staat. Maar allicht konden jullie daar niets aan doen. Toch oprecht, alle succes.’ Dergelijke berichten van een aangeduide voorzitter van een stembureau zijn in aanloop naar de verkiezingsdag evident te vermijden in het licht van neutraliteit en objectiviteit die kan verwacht worden van aangestelde ‘verkiezingsambtenaren’. De voorzitter erkende ook onder eed dat dit onvoorzichtig was en dat hij het niet aangenaam zou vinden als de verzoekende partij verkozen zou worden maar hij ontkende dat hij daarom geen objectieve voorzitter zou zijn geweest op de dag zelf.
Hoewel dit vanuit een oogpunt van verwachte neutraliteit te mijden berichten zijn, doet dit niet automatisch vermoeden dat er op de dag zelf
ECLI:BE:RVSCE:2025:262.615 X-18.956-4/33
een vooringenomenheid in hoofde van de betrokken voorzitter van stembureau 4 zou zijn geweest die belet dat de stembusgang niet correct zou verlopen. Toch is deze berichtgeving in aanloop naar de verkiezingen opmerkelijk in het licht van het eigenaardige verloop van de werkzaamheden van stembureau 4 en de cruciale en dominante positie die de voorzitter van stembureau 4 hierbij heeft gehad.
Zo heeft de voorzitter van stembureau 4 op geheel eigen wijze de bijzitters aangeduid. Waar de andere onder ede bevraagde voorzitters de bijzitters hebben aangeduid uit de door de vrederechter aangereikte lijst, heeft de voorzitter van stembureau 4 zelf zijn bijzitters aangeduid uit zijn kennissenkring. De officieel aangeduide bijzitters werden doorgestuurd.
De Raad stelt verder vast dat de administratieve formaliteiten voor stembureau 4 op een slordige en onvolledige wijze zijn uitgevoerd.
In het proces-verbaal ontbreken gegevens. De processen-verbaal zijn de officiële documenten die de stem- en telverrichtingen bewijzen en waaraan een vermoeden van regelmatigheid kleeft. Het belang van deze documenten noopt de opstellers ervan de grootste omzichtigheid aan de dag te leggen.
Daar waar de processen-verbaal lacunes bevatten, kan aan de ontbrekende gegevens bezwaarlijk een vermoeden van regelmatigheid worden gekleefd.
De ondertekening van het proces-verbaal door de leden van het bureau en de getuigen met de erin opgenomen lacunes doet hieraan niets af.
De ontbrekende gegevens dienen te worden bewezen aan de basis van nauwkeurige en met elkaar overeenstemmende elementen. De stelplicht hiervoor ligt evenwel bij de verzoekende partij.
In het proces-verbaal is geen tijdstip opgenomen waarop het bureau is gesloten. De voorzitter van het stembureau verklaart in zijn getuigenverhoor dat het bureau is gesloten om 13 uur. Dit wordt niet betwist.
In het proces-verbaal van telverrichtingen en het proces-verbaal van telling van de stemmen in telbureau G2 is genoteerd dat er 350 stembiljetten zijn geteld in de stembus van stembureau 4 wat overeenstemt met de stembiljetten die zijn ingevuld op het proces-verbaal van stembureau 4.
Echter zijn er volgens het proces-verbaal van stembureau 4 geen onbruikbaar gemaakte en niet-gebruikte stembiljetten.
Het feit dat de stembiljetten gemanipuleerd zouden zijn, kan niet worden vermoed. De vierde betrokken partij wijst op een totaal onbelangrijke materiële vergissing. Dat het hier een louter materiële vergissing zou betreffen, kan evenmin worden vermoed. De oorzaak van het verschil van 100 stembiljetten tussen wat bij aanvang van de stemming is geteld en wat na de stembusgang is genoteerd, kan niet zomaar worden verondersteld.
Uit het loutere verschil in stembiljetten kan niet worden afgeleid dat er fraude zou zijn gepleegd, evenmin kan hieruit worden afgeleid dat dit 100 ongebruikte en onbruikbaar gemaakte stembiljetten betreft die op de voorgeschreven wijze zouden zijn verwerkt.
Wanneer er vragen rijzen rond eventuele manipulatie van stembiljetten bij de verplaatsing van het stembureau naar het telbureau is de verzegeling van de stembiljetten cruciaal om manipulatie uit te sluiten. Waar het proces-
verbaal van de telverrichtingen in telbureau 2 verwijst naar een correcte verzegeling blijkt uit de getuigenverklaringen van de voorzitster van
ECLI:BE:RVSCE:2025:262.615 X-18.956-5/33
telbureau 2 dat dit toch niet het geval was. Een en ander kan mogelijk verklaard worden door het feit dat op het ogenblik van aankomst van de...