Vonnis/arrest, Raad van State, 2024-01-10

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK XIIe KAMER nr. 258.383 van 10 januari 2024 in de zaak A. 240.651/XII-9432 In zake: de GmbH HECKLER & KOCH bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaten Wouter Moonen, Thomas Christiaens en Manon De Weser kantoor houdend te 3500 Hasselt Gouverneur Roppesingel 131 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van Defensie -------------------------------------------------------------------------------------------------- I. Voorwerp van de vordering 1. De vordering, ingesteld op 4 december 2023, strekt tot de schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing van de Ministerraad van 17 november 2023 waarbij werd besloten tot de oprichting van een multinationaal strategisch partnerschap met FN Herstal inzake lichte wapensystemen II. Verloop van de rechtspleging 2. De verwerende partij heeft een nota ingediend De voormelde zaak wordt, met toepassing van artikel 90, § 1, vierde lid, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, door een kamer met drie leden behandeld ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.383 XII-9432-1/43 De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 19 december 2023. Staatsraad Patricia de Somere heeft verslag uitgebracht. Advocaten Wouter Moonen, Thomas Christiaens en Manon De Weser , die verschijnen voor de verzoekende partij en luitenant-kolonel Maarten Kerckofs en luitenant Marie-Sofie Thiriaux, die verschijnen voor de verwerende partij, zijn gehoord. Eerste auditeur-afdelingshoofd Ann Eylenbosch heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven. Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973. III. Feiten 3.1. Op 30 juni 2023 richt de Algemene Directie Material Resources, Divisie Overheidsopdrachten, van het ministerie van Defensie een ‘Aanvraag Voorafgaandelijk Akkoord’ (AVA) tot de minister van Defensie, betreffende het dossier gericht op de oprichting van een multinationaal strategisch partnerschap met FN Herstal inzake lichte wapensystemen. Er wordt voorgesteld om op grond van artikel 346, lid 1, b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna: VWEU) en artikel 25, 1°, b), van de wet van 13 augustus 2011 ‘inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten op defensie- en veiligheidsgebied’ (hierna: wet overheidsopdrachten defensie en veiligheid 2011), toepassing te maken van de onderhandelings- procedure zonder bekendmaking waarbij enkel FN Herstal zal worden uitgenodigd. Bij deze ‘Aanvraag Voorafgaandelijk Akkoord’ is als bijlage een ‘synthesenota dossier AVA’ gevoegd, eveneens bestemd voor de minister van Defensie. ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.383 XII-9432-2/43 3.2. Luidens de nota van de verwerende partij wil Defensie met dit dossier een multinationaal strategisch partnerschap met FN Herstal inzake lichte wapensystemen oprichten, voor de duur van twintig jaar. Zij stelt dat dit beoogde partnerschap meer is dan een overheids- opdracht, waarbij vooral gestreefd wordt naar de permanente verwezenlijking van een dubbele doelstelling: de operationaliteit garanderen, met name door de bevoorradingszekerheid en de strategische autonomie te behouden, en voldoen aan de toekomstige behoeften aan lichte bewapening en munitie, zowel kwantitatief als kwalitatief. Met het oog op deze doelstellingen omvat het beoogde partnerschap vijf hoofdonderdelen, namelijk: het behoud van het patrimonium en preventief, correctief en evolutief onderhoud; het beheer van het patrimonium; “engineering, consulting en onderzoek & ontwikkeling”; huur van wapens of wapensystemen; en levering van munitie. 3.3. Op 11 juli 2023 geeft de inspecteur-generaal van financiën geaccrediteerd bij Defensie een ongunstig advies. Op 14 juli 2023 geeft ook de inspecteur-generaal van financiën geaccrediteerd bij de Federale Politie een ongunstig advies. 3.4. Met een brief van 29 september 2023 legt de minister van Defensie het dossier voor aan de staatssecretaris voor Begroting, met toepassing van artikel 6 van het koninklijk besluit van 20 mei 2022 ‘betreffende de administratieve, begrotings- en beheerscontrole’, en stelt zij, met toepassing van artikel 25 van dit koninklijk besluit, een beroep in tegen de voormelde ongunstige adviezen van de Inspecteurs-generaal van financiën van respectievelijk 11 en 14 juli 2023 (hierna: beroep van de minister van Defensie bij de staatssecretaris voor Begroting). Op dezelfde datum legt de minister van Defensie dit dossier ook voor aan de Ministerraad, overeenkomstig artikel 3, lid 1, 2°, b), van het koninklijk besluit van 3 april 2013 ‘betreffende de tussenkomst van de Ministerraad, de overdracht van bevoegdheid en de machtigingen inzake de plaatsing en de ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.383 XII-9432-3/43 uitvoering van overheidsopdrachten, prijsvragen en concessies op federaal niveau’ (hierna: het koninklijk besluit van 3 april 2013). 3.5. Met een brief van 20 oktober 2023 deelt de staatssecretaris voor Begroting haar standpunt mee aan de minister van Defensie. 3.6. Overeenkomstig een administratief protocol gesloten tussen de bijzondere commissie Legeraankopen en -verkopen van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de minister van Defensie van 17 mei 2017 wordt de ‘synthesenota dossier AVA’ aan de bijzondere commissie meegedeeld. Op 25 oktober 2023 deelt de voorzitter van de commissie mee dat “na afloop van de bespreking geen bezwaren werden geopperd inzake het voortzetten van de procedure”. 3.7. Met een brief van 9 november 2023 vraagt de verzoekende partij aan de minister van Defensie, naar aanleiding van berichten in de pers, om meer informatie te verstrekken omtrent het beoogde partnerschap en geeft zij aan ook interesse te hebben om deel te nemen aan een eventuele overheidsopdrachten- procedure. 3.8. Blijkens de notificatie van de Ministerraad van 17 november 2023 keurt de Ministerraad punt 9 ‘Voorstel van beslissing’ van de nota voor de Ministerraad van 16 november 2023 goed, luidens hetwelk aan de Ministerraad wordt gevraagd “om Defensie toe te laten het contract via een onderhandelings- procedure zonder bekendmaking [OPZB) te plaatsen voor Defensie. De Federale Politie kan nog beslissen om al dan niet aan het partnerschap deel te nemen. Voor het plaatsen van de overheidsopdracht zal daartoe worden overlegd met de Beleidscel van de Minister van Binnenlandse Zaken”. 3.9. Eveneens op 17 november 2023 ondertekent de minister van Defensie als bevoegde ordonnateur de voornoemde ‘Aanvraag Voorafgaand Akkoord’. 3.10. Met een brief van 30 november 2023 vraagt de verzoekende partij, met toepassing van de wet van 11 april 1994 ‘betreffende de openbaarheid ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.383 XII-9432-4/43 van bestuur’ (hierna: wet openbaarheid bestuur), om haar een afschrift te bezorgen van “[h]et gemotiveerde besluit zoals bekrachtigd bij Ministerraad van 17 november 2023 tot bevestiging van de indeplaatsstelling (sic) van een multinationaal strategisch partnerschap met FN Herstal inzake lichte wapensystemen”, het voorstel van de minister van Defensie dat op die Ministerraad is goedgekeurd, en de adviezen die naar aanleiding van deze besluiten zijn verstrekt, waaronder de nota van de Inspectie van financiën. IV. Rechtspleging 4.1. De verzoekende partij dient een pleitnota in. 4.2. De procedureregeling voorziet niet in de mogelijkheid om een aanvullende nota als een processtuk neer te leggen, noch werd erom gevraagd door de Raad van State of het Auditoraat. Het is de partijen echter wel toegestaan om nieuwe feiten die een invloed kunnen hebben op de ontvankelijkheid of de beoordeling van de middelen, aan de Raad van State ter kennis te brengen. In zoverre de aanvullende nota een reactie vormt op dergelijke nieuwe feiten, kan ze bij de zaak worden betrokken. In zoverre de aanvullende nota geen betrekking heeft op dergelijke feiten, maar de neerslag vormt van het pleidooi ter zitting van de verzoekende partij, wordt ze niet als een processtuk, maar als een loutere inlichting in aanmerking genomen. V. Vertrouwelijkheid van de stukken – administratief dossier Standpunt van de partijen 5. De verwerende partij voegt een reeks stukken bij het admini- stratief dossier die zij als vertrouwelijk aanmerkt. Het betreft, onder meer, de AVA (stuk 1), de synthesenota dossier AVA (stuk 2), de adviezen van de inspecteurs van financiën (stukken 3 en 4), de verslagen van de Interkabinettenwerkgroep (IKW) (stukken 5 en 5-2), het beroep tegen deze adviezen, ingesteld door de minister van Defensie bij de staatssecretaris voor Begroting (stuk 6), en de nota voor de Ministerraad (stuk 12). ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.383 XII-9432-5/43 Zij vraagt met aandrang om een vertrouwelijke behandeling van deze stukken, die defensie- en veiligheidsbelangen betreffen, met toepassing van artikel 58 van de wet van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten en concessies’ (hierna: rechtsbeschermingswet). Zij wijst er ook op dat nog geen gunningsbeslissing is genomen, zodat, overeenkomstig artikel 42, § 2, tweede lid, van de rechtsbeschermingswet, derden geen toegang mogen hebben tot de documenten betreffende de procedure. Ten slotte is volgens haar de vertrouwelijkheid van alle stukken van het vertrouwelijk administratief dossier ook verantwoord in het licht van artikel 6, § 1, 4°, van de wet openbaarheid bestuur, aangezien het beoogde partnerschap onder meer het behoud van het patrimonium en het onderhoud van klein kaliber bewapening van Defensie betreft, en dus de veiligheid en verdediging van het land. Wat de toegang tot de stukken met betrekking tot de beraadslaging in de Ministerraad betreft, verwijst de verwerende partij nog naar...