Vonnis/arrest, Ondernemingsrechtbank Antwerpen, 2025-01-16

de heer LS,
wonende te […], ingeschreven in het rijksregister onder het nummer […],
eisende partij, vertegenwoordigd door mr Bart VAN DEN BRANDE, advocaat, met kantoor te 2800 Mechelen, Kardinaal Mercierplein 2, die ter zitting samen met mr Caroline SELLESLAGH verschijnt,
TEGEN
de vennootschap naar Iers recht APPLE DISTRIBUTION INTERNATIONAL LTD.,
waarvan de maatschappelijke zetel gevestigd is te T23 YK84 Hollyhill, Cork (Ierland), Hollyhill Industrial Estate,
verwerende partij, vertegenwoordigd door mr Yves BOTTEMAN, mr Domien KRIGER en mr Martijn SEGERS, advocaten, met kantoor te 1000 Brussel, Regentschapsstraat 58 bus 2.
I. SITUERING VAN HET GESCHIL
De eisende partij, de heer LS, heeft een iPhone en een gokprobleem. Deze combinatie resulteerde erin dat dat hij in de loop van een tiental maanden voor tienduizenden euro’s spendeerde in het spelletje Top War: Battle Game van de Chinese producent RIVER GAME (die niet in deze procedure is betrokken). Hij stelt loot boxes te hebben aangekocht, en dat deze in-breuk maken op de Belgische kansspelwetgeving, zodat de verwerende partij, APPLE DISTERI-BUTION INT’L, dit niet had mogen toelaten in haar app store. De heer LS stelt APPLE aansprakelijk voor de schade die hij meent te hebben geleden ten gevolge van wat hij als een onwettig kansspel beschouwt.
II. PROCEDUREVERLOOP
De heer LS heeft het geding ingeleid bij dagvaarding betekend op 11 juli 2023.
Bij beschikking gewezen op 16 november 2023 werd aan partijen krachtens artikel 747, § 2, lid 3 van het Gerechtelijk Wetboek akte gegeven van de conclusietermijnen.
De zaak werd door een beschikking gewezen op 16 mei 2024 vastgesteld op 13 juni 2024. Op verzoek van APPLE werd de zaak uitgesteld naar de openbare zitting van 12 september 2024, waarop zij in beraad werd genomen nadat de raadslieden van partijen werden gehoord.
Bij tussenvonnis van 17 oktober 2024 heeft de rechtbank de debatten heropend om partijen toe te laten standpunt in te nemen over de vraag of software, zoals datgene waar het hier over gaat, valt onder het begrip ‘informatie’ in de zin van de safe harbour–bepalingen van de Richtlijn Elektronische Handel.
Bij nieuw tussenvonnis van 21 november 2024 heeft de rechtbank de debatten opnieuw heropend om aan APPLE de mogelijkheid te geven standpunt in te nemen over het nieuw middel aangevoerd door de heer LS, dat de Richtlijn Elektronische Handel haar toepassing uitsluit wat betreft gokactiviteiten.
Het onderwerp van de vordering wordt uitsluitend bepaald door de syntheseconclusies. De rechtbank hield bij de beoordeling van het geschil dan ook rekening met:
– de ‘aanvullende conclusie’ neergelegd op 28 maart 2024, de ‘conclusie (tussenvonnis) neergelegd op 13 november 2024 en de stukken neergelegd door de heer LS,
– de syntheseconclusies neergelegd op 29 april 2024, de ‘conclusies na tussenvonnis’ neer-gelegd op 13 november 2024, de ‘conclusies na tussenvonnis’ neergelegd op 11 december 2024 en de stukken neergelegd door APPLE.
In deze procedure werd de Wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken nageleefd.
III. DE VORDERING
De vordering van de heer LS strekt tot de veroordeling van APPLE tot betaling van een schadevergoeding die hij begroot op € 67.813,03 (ondergeschikt € 47.813,03) alsook € 20.000,00 voorlopig begroot, te vermeerderen met interesten en de kosten van het geding.
IV. BEOORDELING
A. INZET VAN HET GESCHIL
1. Tussen 11 januari en 24 november 2021 gaf de heer LS op zijn iPhone — en via het in app betalingsysteem — voor € 67.813,03 uit aan loot boxes in de game Top War: Battle Game uitgegeven door de onderneming RIVER GAME HK Ltd te Hong Kong .
Hij meent in de eerste plaats dat dit mechanisme ingaat tegen de Belgische kansspelwetgeving. Dit is de eerste vraag die voorligt, en APPLE meent dat dit niet het geval is.
Verder stelt de heer LS dat het toelaten van een game die inbreuk maakt op deze wetgeving, een buitencontractuele fout uitmaakt vanwege APPLE, zodat zij aansprakelijk kan worden gesteld voor zijn schade die hieruit voortvloeit. APPLE stelt dat, zelfs al zou er een inbreuk op de kansspelwetgeving kunnen worden vastgesteld, zij als hostingdienst immuun is voor elke aansprakelijkheid
B. DE KANSSPELWETGEVING
1. Kader
2. De eerste vraag is deze naar het al dan niet foutief karakter van de (minstens impliciete) beleidsbeslissing van APPLE om spelen die loot boxes bevatten, in haar Belgische App Store toe te laten.
De Kansspelcommissie omschrijft deze loot boxes “als de verzamelterm voor één of meerdere spelelementen die in een videospel verwerkt zijn, waarbij de speler — al dan niet tegen betaling — op een schijnbaar willekeurige manier spelitems verwerft. Deze items kunnen heel di-vers van aard zijn, variërend van personages of voorwerpen, tot emoties of speciale karakteristieken. De Engelstalige verzamelterm is gebaseerd op de (schat)kisten die deze items bevatten.” .
3. APPLE meent dat tot op heden geen enkele Belgische wet– of andere regelgevende tekst bepaalt dat loot boxes als zodanig (en in het algemeen) moeten worden beschouwd als kansspelen in de zin van de Kansspelenwet.
Dit is op zich een steriele discussie, en de argumentatie snijdt geen hout. De literatuur verschilt van mening over de definitie van een loot box. Hoe loot boxes dan ook worden gedefinieerd, is hier echter niet van belang. De vraag is hier niet of de componenten van de game in kwestie loot boxes zijn, maar of deze al dan niet ingaan tegen de geldende wetgeving. (Kortheidshalve zullen de betwiste elementen van de app verder nog wel worden aangeduid als loot box.)
Het is immers niet omdat er op de dag van vandaag nog geen specifieke regelgeving bestaat wat betreft loot boxes, dat de algemene kansspelwetgeving er niet op van toepassing zou zijn. Deze redenering komt erop neer te stellen dat elektrische voertuigen geen inbreuken op de verkeerswet kunnen begaan omdat deze niet bestonden wanneer deze wetgeving werd ingevoerd en er ondertussen ook niet specifiek in werd opgenomen dat dit wel het geval zou zijn. Vanzelfsprekend gaat dit niet op.
De concrete elementen van Top War: Battle Game zullen dan ook moeten worden afgetoetst aan de algemene regels die in België van kracht zijn.
4. De rechtbank merkt op dat APPLE ten onrechte verwijst naar een uitspraak van de afdeling Bestuursrechtspraak van de Nederlandse Raad van State tot het besluit kwam dat de loot boxes beschikbaar in FIFA 2022 niet aan vergunningsplicht waren onderworpen. Buiten het feit dat de wetgevende en administratiefrechtelijke context in beide landen verschillen, kan de analyse in dit concreet geval (mede gebaseerd op het element behendigheid in de voetbalgame) niet worden doorgetrokken naar de voorliggende situatie, noch naar loot boxes in het algemeen. De Raad van State stelde echter uitdrukkelijk: “Indien de prijsbepaling door toeval wordt bepaald en de gewonnen prijs een bepaalde economische waarde vertegenwoordigt, is niet uitgesloten dat door de introductie van loot boxes een kansspel in de zin van de [Nederlandse Kansspelwet] wordt gecreëerd” .
2. Zijn loot boxes kansspelen naar Belgisch recht?
5. Voorafgaand moet worden benadrukt dat, bij gebrek aan een kader inzake kansspelen dat in de EU geharmoniseerd zou zijn, het Belgische recht relevant is wat betreft de regulering ervan. De feiten in deze zaak zullen dan ook aan het nationaal recht moeten worden af-getoetst, en de definities die het Unierecht in sommige instrumenten aan kansspelen geeft, is dan ook niet rechtstreeks relevant.
6. Krachtens artikel 2, 1° van de Kansspelwet is een kansspel elk spel, waarbij een ingebrachte inzet van om het even welke aard, hetzij het verlies van deze inzet door minstens één der spelers, hetzij een winst van om het even welke aard voor minstens één der spelers, of inrichters van het spel tot gevolg heeft en waarbij het toeval een zelfs bijkomstig element is in het spelverloop, de aanduiding van de winnaar of de bepaling van de winstgrootte.
Deze definitie bevat vier bestanddelen: (1) een spelelement, (2) een inzet, (3) een kans op winst of verlies en (4) toeval.
7. APPLE betwist de toepasselijkheid van elk van deze elementen, maar onderbouwt haar verweer slechts wat betreft het element inzet en het element toeval. De rechtbank besluit hieruit dat zij de aanwezigheid van een spelelement, en van een kans op winst of verlies niet ernstig betwist. Zij worden dan ook voor bewezen beschouwd.
8. De term ‘inzet’ wordt niet in de Kansspelwet zelf gedefinieerd, maar kan worden ver-staan als het in geld waardeerbaar vermogensbestanddeel dat de speler rechtstreeks moet onderwerpen aan...