Jugement/arrêt, Cour constitutionnelle (Cour d'Arbitrage), 2016-02-18

Rolnummers 6082, 6136 en 6138 Arrest nr. 22/2016 van 18 februari 2016 In zake : de beroepen tot gehele of gedeeltelijke vernietiging van de wet van 5 mei 2014 betreffende de internering van personen, ingesteld door Rudi Goesaert, door R.W. en anderen en door de vzw « Ligue des Droits de l’Homme » en de vzw « Liga voor Mensenrechten » Het Grondwettelijk Hof samengesteld uit de voorzitters E. De Groot en J. Spreutels, en de rechters L. Lavrysen, A. Alen, J.-P. Snappe, J.-P. Moerman, E. Derycke, T. Merckx-Van Goey, P. Nihoul, F. Daoût, T. Giet en R. Leysen, bijgestaan door de griffier F. Meersschaut, onder voorzitterschap van rechter A. Alen wijst na beraad het volgende arrest 2 I. Onderwerp van de beroepen en rechtspleging a. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 4 november 2014 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 5 november 2014, is beroep tot vernietiging ingesteld van de wet van 5 mei 2014 betreffende de internering van personen (bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 9 juli 2014) door Rudi Goesaert. b. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 8 januari 2015 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 9 januari 2015, is beroep tot gedeeltelijke vernietiging ingesteld van dezelfde wet door R.W., B.W., D.V., M. V.E., M.C., J.D., G.O., R.B., K. V.Z., K.D., P.L., S.A., J.C., A. E.B., F.M. en J. V.W., bijgestaan en vertegenwoordigd door Mr. P. Verpoorten, advocaat bij de balie te Herentals. c. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 9 januari 2015 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 12 januari 2015, is beroep tot vernietiging ingesteld van de artikelen 3, 4°, a), 6, § 1, tweede lid, en § 2, 11, 79, § 1, en 84, § 2, van dezelfde wet door de vzw « Ligue des Droits de l’Homme » en de vzw « Liga voor Mensenrechten », bijgestaan en vertegenwoordigd door Mr. D. Dupuis, Mr. D. Ribant en Mr. F. Vansiliette, advocaten bij de balie te Brussel. Die zaken, ingeschreven onder de nummers 6082, 6136 en 6138 van de rol van het Hof, werden samengevoegd. Memories zijn ingediend door : - de Vlaamse Regering (in de zaken nrs. 6136 en 6138), bijgestaan en vertegenwoordigd door Mr. B. Staelens, advocaat bij de balie te Brugge; - de Ministerraad (in de drie zaken), bijgestaan en vertegenwoordigd door Mr. S. Ronse en Mr. T. Quintens, advocaten bij de balie te Kortrijk. De verzoekende partijen in de zaak nr. 6136 hebben een memorie van antwoord ingediend. Memories van wederantwoord zijn ingediend door : - de Vlaamse Regering (in de zaak nr. 6136); - de Ministerraad (in de zaak nr. 6136); Bij beschikking van 14 oktober 2015 heeft het Hof, na de rechters-verslaggevers L. Lavrysen en J.-P. Snappe te hebben gehoord, beslist : - de partijen uit te nodigen, in een uiterlijk op 29 oktober 2015 in te dienen aanvullende memorie, waarvan zij een kopie laten toekomen aan de andere partijen binnen dezelfde termijn, zich uit te spreken over de mogelijke gevolgen voor de onderhavige beroepen, van de interpretatie dat de wetgever in artikel 135, § 3, tweede lid, bedoelde te verwijzen naar artikel 76; 3 - dat de zaken in staat van wijzen zijn; - dat geen terechtzitting zal worden gehouden, tenzij een partij binnen zeven dagen na ontvangst van de kennisgeving van die beschikking, een verzoek heeft ingediend om te worden gehoord, en dat, behoudens zulk verzoek, de debatten zullen worden gesloten op 3 november 2015 en de zaken in beraad zullen worden genomen. Aanvullende memories zijn ingediend door : - de verzoekende partijen in de zaak nr. 6136; - de Ministerraad (in de drie zaken). Ingevolge het verzoek van de Ministerraad om te worden gehoord, heeft het Hof bij beschikking van 3 november 2015 de dag van de terechtzitting bepaald op 25 november 2015. Op de openbare terechtzitting van 25 november 2015 : - zijn verschenen : . Rudi Goesaert, verzoekende partij in de zaak nr. 6082; . Mr. P. Verpoorten en Mr. C. Segers, advocaat bij de balie te Turnhout, voor de verzoekende partijen in de zaak nr. 6136; . Mr. D. Dupuis, tevens loco Mr. D. Ribant en Mr. F. Vansiliette, voor de verzoekende partijen in de zaak nr. 6138; . Mr. B. Staelens, voor de Vlaamse Regering, in de zaken nrs. 6136 en 6138; . Mr. D. Smets, advocaat bij de balie te Kortrijk, loco Mr. S. Ronse en Mr. T. Quintens, voor de Ministerraad; - hebben de rechters-verslaggevers L. Lavrysen en J.-P. Snappe verslag uitgebracht; - zijn de voornoemde partijen gehoord; - zijn de zaken in beraad genomen. De bepalingen van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof met betrekking tot de rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast. 4 II. In rechte -A- Memorie van de Vlaamse Regering A.1.1. De Vlaamse Regering, tussenkomende partij, merkt ten aanzien van alle ingediende verzoekschriften op dat de federale wetgever perfect binnen de eigen bevoegdheid kan voorzien in een specifieke regelgeving met betrekking tot de internering van personen. Het komt de Vlaamse Regering niet toe dat beleidsdomein van de federale regelgever te betreden. Vervolgens voert zij aan dat de bestreden wet van 5 mei 2014 betreffende de internering van personen (hierna : de Interneringswet 2014) de bevoegdheidsgrenzen van de federale wetgever respecteert en de federale regelgever heeft voorkomen dat het beleid van de Vlaamse Gemeenschap zou worden doorkruist en onmogelijk zou worden gemaakt door federale regeling. De Vlaamse Regering komt te dezen enkel tussen teneinde duidelijk te maken dat de verschillende verzoekende partijen ten onrechte menen dat de federale regels aan een grondwettigheidskritiek zouden kunnen worden onderworpen. A.1.2. De Vlaamse Regering voert aan dat de middelen in de zaken nrs. 6136 en 6138 ongegrond zijn. In ieder geval ware het ten zeerste te betreuren dat de inwerkingtreding van de Interneringswet 2014, die in zoveel gunstige mogelijkheden voorziet ten voordele van de geïnterneerde personen, op een of andere wijze in het gedrang zou worden gebracht door de ingediende beroepen. De samenleving dient te worden beveiligd tegen wanbedrijven en misdaden van personen die geïnterneerd worden en geïnterneerd zijn, maar die geïnterneerde personen hebben uiteraard een recht, zelfs een subjectief recht, op een zo positief mogelijke behandeling. Daartoe biedt de Interneringswet 2014 bijkomende kansen en mogelijkheden en dit mag, volgens de Vlaamse Regering, niet in het gedrang worden gebracht. Zaak nr. 6082 A.2. De verzoekende partij voert aan dat door artikel 135, § 3, van de Interneringswet 2014 een ongerechtvaardigd verschil in behandeling wordt ingevoerd tussen gewone geïnterneerden en ministerieel geïnterneerden, waarbij de gewone geïnterneerden een betere behandeling krijgen dan de ministerieel geïnterneerden en waarbij het onrechtvaardig is dat ministerieel geïnterneerden na het verlopen van hun vrijheidsstraf geïnterneerd kunnen blijven. A.3.1. Allereerst merkt de Ministerraad op dat het beroep tot vernietiging onontvankelijk is omdat het verzoekschrift uiterst vaag is opgesteld. Het is, volgens de Ministerraad, gissen naar de specifieke wetsbepaling of wetsbepalingen die de verzoekende partij wenst aan te vechten en welke concrete middelen zij dienaangaande aanvoert. A.3.2.1. Ten gronde meent de Ministerraad allereerst dat de internering dient te worden beschouwd als een beschermingsmaatregel. Internering kan in geen geval worden gekwalificeerd als een straf vermits zij tot doel heeft de geestesgestoorde te verzorgen alsmede hem te beschermen tegen de maatschappij en tegen zichzelf. De wetgever heeft ervoor gekozen om, door middel van de Interneringswet 2014, het systeem van ministerieel geïnterneerden te verlaten, waardoor gedetineerden die een psychische pathologie vertonen tijdens hun verblijf in de gevangenis niet langer ministerieel worden geïnterneerd, maar psychische verzorging krijgen. Indien zij zich in goede psychische gezondheid bevinden op het einde van hun straftijd, worden zij in vrijheid gesteld. Wanneer zij echter op het einde van hun straftijd, gezien hun psychische toestand, een ernstige bedreiging vormen voor de maatschappij, dan zullen zij vallen onder het toepassingsgebied van de wet van 26 juni 1990 betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke. Ten aanzien van de geïnterneerden die ten tijde van de inwerkingtreding van de Interneringswet 2014 reeds ministerieel geïnterneerd waren, heeft de wetgever evenwel in een overgangsbepaling voorzien (artikel 135, § 3, van de Interneringswet 2014), waardoor de beslissing tot internering van veroordeelden die door de minister van Justitie, overeenkomstig artikel 21 van de wet van 9 april 1930 tot bescherming van de maatschappij tegen abnormalen, gewoontemisdadigers en plegers van bepaalde seksuele strafbare feiten, werd genomen, geldig is en blijft. Maar dit betekent alleen dat enkel aan de ministeriële beslissingen an sich een eerbiedigende werking wordt verleend; voor het overige vallen de geïnterneerde veroordeelden volledig onder het stelsel van de 5 Interneringswet 2014. Het is, volgens de Ministerraad, een beleidsbeslissing van de wetgever geweest, gebaseerd op het continuïteitsbeginsel en de bescherming van het algemeen belang, om de reeds genomen ministeriële interneringsbeslissingen te laten voortbestaan. Voormelde beslissing kan niet worden geacht strijdig te zijn met de gerechtvaardigde verwachtingen van de betreffende geïnterneerden, aangezien zij redelijkerwijs mochten veronderstellen dat de internering bleef voortduren, gelet op de vaststelling dat internering een maatregel van onbepaalde duur is, die pas ophoudt wanneer de betrokken persoon genezen is en geen gevaar (meer) vormt voor de maatschappij. Daarnaast kan de nieuwe wet niet worden geacht een verslechtering in te houden van de situatie van de ministerieel geïnterneerden, omdat hun situatie onder de gelding van de oude wet van 9 april 1930 veel slechter...