Rechterlijke beslissing, Gegevensbeschermingsautoriteit, 2023-05-24

Geschillenkamer
Beslissing ten gronde 61/2023 van 24 mei 2023
Deze beslissing werd vernietigd bij arrest van 20 december 2023 van het Marktenhof (2023/AR/801)0, dat de zaak terugverwijst naar de Geschillenkamer, anders samengesteld, zodat deze opnieuw uitspraak kan doen over de grond van de zaak, rekening houdend met de overwegingen van het Marktenhof
Dossiernummer: DOS-2021-00068
Betreft: Klacht betreffende de doorgifte door de Federale Overheidsdienst (FOD)
Financiën van persoonsgegevens aan de Amerikaanse belastingautoriteiten ter uitvoering van het "FATCA"-akkoord
De Geschillenkamer van de Gegevensbeschermingsautoriteit, samengesteld uit de heer Hielke Hijmans, voorzitter, en de heren Yves Poullet en Christophe Boeraeve, leden;
Gelet op Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), hierna "AVG";
Gelet op de wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit, hierna "WOG";
Gelet op de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens (hierna "WVP");
Gelet op het reglement van interne orde, zoals goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers op 20 december 2018 en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 15 januari 2019;
Gelet op de stukken van het dossier;
Heeft de volgende beslissing genomen inzake:
De klagers: De heer X,
Hierna "de eerste klager";
Bij tussenarrest 2023/5139 van 28 juni 2023 heeft het Marktenhof het verzoek van de FOD Financiën tot opschorting van de beslissing toegewezen.
De vzw Accidental Americans Association of Belgium (AAAB), met maatschappelijke zetel Albert Crommelynckgaarde 4 bus 7 te 1160 Brussel,
Hierna "de tweede klaagster";
Hierna samen "de klagers" genoemd;
Beiden hebbende als raadsman meester Vincent Wellens, advocaat, wiens kantoor gevestigd is te Terhulpensteenweg 120, 1000 Brussel.
De verweerster: De Federale Overheidsdienst Financiën (FOD Financiën) met zetel Koning Albert II-laan 33 te 1030 Brussel,
Hierna "de verweerster";
Hebbende als raadsman meester Jean-Marc Van Gyseghem, advocaat, wiens kantoor gevestigd is te Waterloolaan 34, 1000 Brussel.
ontents I. FEITEN en RETROACTA VAN DE PROCEDURE ......................................................... 4
I.A. Relevante feiten ...................................................................................................................... 4
I.B. Retroacta van de procedure .................................................................................................... 9
I.B.1. Ontvankelijkheid van de klacht ............................................................................................ 10
I.B.2. Voorwerp van de klacht ....................................................................................................... 11
I.B.3. Onderzoek van de Inspectiedienst ....................................................................................... 12
I.B.4. Aanvullend onderzoek van de Inspectiedienst .................................................................... 14
I.B.5. Onderzoek ten gronde door de Geschillenkamer ................................................................ 16
I.B.6. Argumenten van de partijen ................................................................................................ 17
I.B.6.1. Positie van de klagers ........................................................................................................ 17
I.B.6.2. Positie van de verweerster ................................................................................................ 24
I.B.6.3. Aanvullende conclusies betreffende het arrest van het Grondwettelijk Hof van 9 maart 2017 .. 29
I.B.7. Hoorzitting van de partijen .................................................................................................. 31
II. MOTIVERING ................................................................................................................................. 32
II.C. Bevoegdheid van de Geschillenkamer van de GBA ............................................................... 32
II.B. Soevereine beoordeling door de Geschillenkamer ............................................................... 33
II.C. Hoedanigheid van verwerkingsverantwoordelijke van de verweerster ............................... 34
II.D. Artikel 96 van de AVG............................................................................................................ 36
II.D.1. Materieel toepassingsgebied van artikel 96 van de AVG .............................................. 37
II.D.2. Tijdelijk toepassingsgebied van artikel 96 van de AVG ................................................. 39
II.E. Aangehaalde grieven ............................................................................................................. 44
II.E.1. Conformiteit van de doorgifte van gegevens aan de IRS .............................................. 44
II.E.1.1. Gebrek aan inachtneming van de beginselen van doelbinding, noodzaak en minimale gegevensverwerking ..... .................................................................................................................... 44
II.E.1.2. Naleving van de regels betreffende het kader voor de doorgifte aan de IRS ........... 50
II.E.1.3. Conclusie betreffende de conformiteit van de doorgifte van gegevens aan de IRS . 58
II.E.2. Aangevoerde niet-naleving van de informatieplicht ..................................................... 58
II.E.3. Aangevoerde niet-naleving van de verplichting om een GBEB uit te voeren ............... 66
II.E.4. Aangevoerde niet-naleving van de verantwoordingsplicht (accountability) ................ 71
II.E.5. Aangevoerde niet-naleving van artikel 20 van de WVP ................................................ 73
II.F. Corrigerende maatregelen en sancties ................................................................................. 75
III. PUBLICATIE EN TRANSPARANTIE ............................................................................................... 78
I. FEITEN en RETROACTA VAN DE PROCEDURE
1. Op 22 december 2020 dienen de klagers bij de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) een klacht in tegen de verweerster. De klacht betreft de onrechtmatigheid van de doorgifte van persoonsgegevens met betrekking tot de eerste klager en met betrekking tot de vzw Accidental Americans Association of Belgium (wier belangen de tweede klaagster verdedigt) door de verweerster aan de Amerikaanse belastingautoriteiten in de context van de toepassing van het intergouvernementeel "FATCA"-akkoord dat tussen de Belgische Staat en de Verenigde Staten werd gesloten, evenals andere schendingen van de AVG die de verweerster in deze context kunnen worden verweten.
2. De feiten aan de oorsprong van de klacht worden hierna uiteengezet in de punten 3 tot en met 23 en worden gevolgd door de retroacta van de procedure die tot deze beslissing hebben geleid (punten 24 tot en met 111).
I.A. Relevante feiten
3. De eerste klager woont in België en heeft zowel de Belgische als de Amerikaanse nationaliteit.
Met betrekking tot deze laatste nationaliteit beschrijft de eerste klager zichzelf als een toeval- Amerikaan, daar hij deze Amerikaanse nationaliteit enkel bezit als gevolg van het feit dat hij geboren is in Stanford, op Amerikaans grondgebied, zonder dat hij nadien welke significante band ook met dit land heeft behouden. De klager woont in België.
4. De tweede klaagster is een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) die als doel heeft de belangen te verdedigen en te vertegenwoordigen van personen met de Belgisch-Amerikaanse nationaliteit - zoals de eerste klager - die buiten de Verenigde Staten wonen. Het doel van de vereniging wordt als volgt beschreven in artikel 4 van haar oprichtingsakte van 28 september 2019 (vrij vertaald):
"Het doel van de vereniging bestaat erin de belangen van natuurlijke personen met de Amerikaanse nationaliteit die buiten de Verenigde Staten wonen te verdedigen tegen de nadelige gevolgen van de extraterritoriale aard van de Amerikaanse wetgeving.
De vereniging streeft de verwezenlijking van haar doel na met eender welke actiemiddelen en inzonderheid door:
- acties van vertegenwoordiging van belangen ten overstaan van Belgische en Amerikaanse overheidsinstanties evenals de Europese instellingen;
- de productie van communicatiedragers;
- de organisatie van evenementen;
- de samenwerking met hoogleraren in de rechten om juridische informatie beschikbaar te maken voor de leden;
- in rechte handelen ter behartiging van de belangen van personen met de Belgisch-
Amerikaanse nationaliteit.
De bovenvermelde opsomming is indicatief en niet restrictief."
5. Vanwege zijn Amerikaanse nationaliteit wordt de eerste klager geacht onderworpen te zijn aan de controle van de Amerikaanse belastingautoriteiten in het licht van het Amerikaanse belastingrechtsstelsel. Dit stelsel steunt immers op het beginsel van belasting op basis van nationaliteit en beschouwt de toeval-Amerikaan als eender welke andere belastingplichtige die op Amerikaans grondgebied is gevestigd of activiteiten heeft in verband met dit land, ongeacht de omstandigheid dat de verblijfplaats van de betrokkene niet in de Verenigde Staten is gevestigd. Er zijn slechts enkele uitzonderingen van toepassing voor niet-ingezetenen op Amerikaanse bodem.
6. Om het verzamelen van relevante informatie door de Amerikaanse fiscus (Internal Revenue Service - hierna IRS) met het oog op de mogelijke belasting van Amerikanen die in het buitenland wonen (met inbegrip van toeval-Amerikanen zoals de eerste klager) te vergemakkelijken, heeft de Amerikaanse regering intergouvernementele akkoorden gesloten met verschillende staten over de hele wereld. Deze...