Jugement/arrêt, Cour constitutionnelle (Cour d'Arbitrage), 2025-11-13

Grondwettelijk Hof
Arrest nr. 146/2025
van 13 november 2025
Rolnummer : 8237
In zake : het beroep tot vernietiging van de artikelen 100, 101 en 102 van de wet van 5 november 2023 « houdende diverse bepalingen inzake economie » (wijzigingen van de wet van 30 juli 2013 « betreffende de verkoop van toegangsbewijzen tot evenementen »), ingesteld door de vennootschap naar Zwitsers recht « Viagogo GmbH » en de vennootschap naar het recht van de deelstaat Delaware « Viagogo Entertainment Inc. ».
Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters Pierre Nihoul en Luc Lavrysen, en de rechters Thierry Giet, Michel Pâques, Yasmine Kherbache, Danny Pieters en Magali Plovie, bijgestaan door griffier Nicolas Dupont, onder voorzitterschap van voorzitter Pierre Nihoul,
wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van het beroep en rechtspleging
Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 11 juni 2024 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 12 juni 2024, is beroep tot vernietiging van de artikelen 100, 101 en 102 van de wet van 5 november 2023 « houdende diverse bepalingen inzake economie »
(wijzigingen van de wet van 30 juli 2013 « betreffende de verkoop van toegangsbewijzen tot evenementen »), bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 11 december 2023, ingesteld door de vennootschap naar Zwitsers recht « Viagogo GmbH » en de vennootschap naar het recht van de deelstaat Delaware « Viagogo Entertainment Inc. », bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Pieter Paepe, mr. Christoph De Preter, mr. Lucas Falco en mr. Romain Verhoeye, advocaten bij de balie te Brussel, en door mr. Joos Roets en mr. Elke Cloots, advocaten bij de balie van Antwerpen.
De Ministerraad, bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Valérie De Schepper, advocate bij de balie te Brussel, heeft een memorie ingediend, de verzoekende partijen hebben een memorie van antwoord ingediend en de Ministerraad heeft ook een memorie van wederantwoord ingediend.
2
Bij beschikking van 2 juli 2025 heeft het Hof, na de rechters-verslaggevers Michel Pâques en Yasmine Kherbache te hebben gehoord, beslist dat de zaak in staat van wijzen was, dat geen terechtzitting zou worden gehouden, tenzij een partij binnen zeven dagen na ontvangst van de kennisgeving van die beschikking een verzoek om te worden gehoord, zou hebben ingediend, en dat, behoudens zulk een verzoek, de debatten na die termijn zouden worden gesloten en de zaak in beraad zou worden genomen.
Ingevolge het verzoek van de verzoekende partijen om te worden gehoord, heeft het Hof bij beschikking van 16 juli 2025 de dag van de terechtzitting bepaald op 1 oktober 2025.
Op de openbare terechtzitting van 1 oktober 2025 :
- zijn verschenen :
. mr. Christoph De Preter, tevens loco mr. Pieter Paepe, en mr. Joos Roets, tevens loco mr. Elke Cloots, voor de verzoekende partijen;
. mr. Valérie De Schepper, voor de Ministerraad;
- hebben de rechters-verslaggevers Michel Pâques en Yasmine Kherbache verslag uitgebracht;
- zijn de voornoemde advocaten gehoord;
- is de zaak in beraad genomen.
De bepalingen van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof met betrekking tot de rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast.
II. In rechte
-A-
Ten aanzien van de ontvankelijkheid
A.1. De verzoekende partijen zijn twee vennootschappen die lid zijn van « Viagogo », een internationale groep die een onlineverkoopplatform van toegangsbewijzen voor sportmanifestaties en culturele evenementen uitbaat. De artikelen 100 tot 102 van de wet van 5 november 2023 « houdende diverse bepalingen inzake economie » (hierna : de wet van 5 november 2023) raken hun situatie rechtstreeks en ongunstig, in zoverre zij de administratie toelaten bepaalde maatregelen te nemen ten aanzien van, enerzijds, gebruikers van het voormelde platform, hetgeen het gebruik ervan minder aantrekkelijk maakt, en, anderzijds, de verzoekende partijen zelf. Dit alles kan hen klanten doen verliezen en hun reputatie schaden. De bestreden bepalingen verplichten de verzoekende partijen bovendien om een bepaald aantal verwerkingen van gegevens van de gebruikers van hun dienst uit te voeren, waardoor zij genoodzaakt zouden zijn Europese verordeningen te schenden, hun lasten zouden stijgen en het aantal transacties op hun platform zou verminderen.
A.2.1. De Ministerraad voert aan dat het beroep onontvankelijk is, aangezien de grieven van de verzoekende partijen in werkelijkheid betrekking hebben op bepalingen van de wet van 30 juli 2013 « betreffende de verkoop van toegangsbewijzen tot evenementen » (hierna : de wet van 30 juli 2013) of van het Wetboek van economisch recht die niet door de wet van 5 november 2023 werden geraakt, en dat de termijn om de vernietiging van die bepalingen te vorderen, verstreken is.
3
A.2.2. De Ministerraad voert eveneens aan dat de verzoekende partijen niet doen blijken van een belang om in rechte te treden tegen de bestreden bepalingen. Ten eerste wordt in het verbod op de doorverkoop van toegangsbewijzen en op de verstrekking van middelen die worden aangewend voor de doorverkoop voorzien bij artikel 5 van de wet van 30 juli 2013 en niet bij de bestreden bepalingen. De wet van 5 november 2023 strekt ertoe de betrokken wetten in overeenstemming te brengen met de verordening (EU) 2017/2394 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2017 « betreffende samenwerking tussen de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 2006/2004 » (hierna : de SCB-verordening). In die zin draagt de wet van 5 november 2023
niets bij. Voorts bestaat de hoofdactiviteit van de verzoekende partijen erin de regelmatige doorverkopers toe te laten toegangsbewijzen aan het grote publiek door te verkopen en is zij het voorwerp van tal van klachten. Daaruit volgt dat de wettigheid van het belang van de verzoekende partijen ter discussie kan worden gesteld. Het belang is bovendien onrechtstreeks, in zoverre de bestreden bepalingen het platform minder aantrekkelijk zouden maken voor de gebruikers. De bestreden bepalingen maken het overigens niet mogelijk om de rechten van de verzoekende partijen te beperken, noch om hun sancties op te leggen. Ten slotte bevat het Wetboek van economisch recht eveneens de bestreden maatregelen, zodat een vernietiging niets aan de situatie zou veranderen.
A.2.3. De Ministerraad doet ten slotte gelden dat het recht van de Europese Unie niet van toepassing is op de verzoekende partijen, die vennootschappen naar Zwitsers recht en naar Amerikaans recht zijn (HvJ, 27 april 2023, C-70/22, Viagogo AG, , punt 30). Aangezien de verzoekende partijen zich niet op het recht van de Europese Unie kunnen beroepen, zijn de middelen onontvankelijk voor zover zij uit de schending van dat recht zijn afgeleid.
A.3.1. De verzoekende partijen antwoorden dat het verzoekschrift wel degelijk de vernietiging van de artikelen 100 tot 102 van de wet van 5 november 2023 beoogt. Aangezien die bepalingen verwijzen naar praktijken die een inbreuk vormen op de wet van 30 juli 2013, steunen zij op artikel 5 van die wet, dat in strijd is met het recht van de Europese Unie. De strijdigheid van artikel 5 van de wet van 30 juli 2013 met het Europese recht raakt noodzakelijkerwijs de bestreden bepalingen. Een sanctie kan immers niet worden opgelegd voor een inbreuk op een nationale wetgeving die in strijd is met het Europese recht. Het Hof moet dus onderzoeken of dat artikel 5
bestaanbaar is met het Unierecht. Het bestreden artikel 101 verwijst overigens naar artikel XV.31/2/1 van het Wetboek van economisch recht, zodat ermee rekening moet worden gehouden bij de beoordeling van de grondwettigheid van dat artikel 101. De bestreden bepalingen veroorzaken bovendien schade zowel aan de verzoekende partijen, die het voorwerp zouden kunnen zijn van de bestreden bepalingen, als aan de gebruikers van het platform « Viagogo », hetgeen een impact heeft op de aantrekkelijkheid van dat platform en dus op de economische activiteit van de verzoekende partijen. Het Wetboek van economisch recht voorziet voorts niet in de mogelijkheid voor de administratie om dezelfde maatregelen als de bestreden maatregelen te nemen in geval van een inbreuk op de wet van 30 juli 2013. Ten slotte is de kritiek van de Ministerraad op de reputatie en de activiteiten van de verzoekende partijen niet pertinent.
A.3.2. Wat het aanvoeren van het Europese recht betreft, doen de verzoekende partijen gelden dat, zodra het belang bij het beroep is vastgesteld, zij daarbovenop niet moeten doen blijken van een belang bij elk middel.
Bovendien houden de door de Ministerraad opgeworpen uitzonderingen verband met de draagwijdte van de bestreden bepalingen. Het onderzoek ervan valt samen met dat van de grond van de zaak.
De verzoekende partijen voeren aan dat de lidstaten het Europees Verdrag voor de rechten van de mens in acht moeten nemen ten aanzien van eenieder die onder hun rechtsmacht ressorteert. Wat het recht van de Europese Unie betreft, belet het loutere feit dat de verzoekende partijen hun zetel niet in een lidstaat hebben, niet dat zij zich op de door het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna : het Handvest) beschermde rechten kunnen beroepen, aangezien het Handvest van toepassing is op de lidstaten wanneer zij het Unierecht uitvoeren, hetgeen het geval is te dezen. Het feit dat de verzoekende partijen hun zetel in Zwitserland en in de Verenigde Staten hebben, belet hun voorts niet om zich in het kader van het objectieve contentieux voor het Hof te beroepen op artikel 56 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna : het VWEU), in zoverre de bestreden bepalingen de vrijheid belemmeren van een aantal van hun in de Europese Unie gevestigde klanten om grensoverschrijdende diensten te verrichten inzake de aankoop en doorverkoop van toegangsbewijzen. De vernietigingsprocedure heeft...