Jugement/arrêt, Cour constitutionnelle (Cour d'Arbitrage), 2025-11-06

Grondwettelijk Hof
Arrest nr. 144/2025
van 6 november 2025
Rolnummer : 8366
In zake : de prejudiciële vragen over de artikelen 1, 2°, en 61/6, 5°, van het kaderdecreet van de Franse Gemeenschap van 10 april 2003 « betreffende de erkenning en de subsidiëring van de beroepssector van de Podiumkunsten », gesteld door de Raad van State.
Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters Pierre Nihoul en Luc Lavrysen, en de rechters Thierry Giet, Joséphine Moerman, Michel Pâques, Yasmine Kherbache, Danny Pieters, Sabine de Bethune, Emmanuelle Bribosia, Willem Verrijdt, Kattrin Jadin en Magali Plovie, bijgestaan door griffier Nicolas Dupont, onder voorzitterschap van voorzitter Pierre Nihoul,
wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging
Bij arrest nr. 261.326 van 12 november 2024, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 25 november 2024, heeft de Raad van State de volgende prejudiciële vragen gesteld :
« - Schenden de artikelen 1, 2°, en 61/6, 5°, van het kaderdecreet van de Franse Gemeenschap van 10 april 2003 ‘ betreffende de erkenning en de subsidiëring van de beroepssector van de Podiumkunsten ’ de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, al dan niet in samenhang gelezen met artikel 23 ervan, artikel 14 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 15 van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, in zoverre die bepalingen de culturele operatoren die sinds een jaar actief zijn en diegenen die meer dan een jaar actief zijn, op dezelfde wijze behandelen, terwijl met het door hen te bewijzen financiële evenwicht in beide gevallen de verplichting wordt opgelegd om aan te tonen dat hun ‘ negatief gecumuleerd resultaat ’ niet meer bedraagt dan de drempel van 10 % van alle tijdens het betrokken boekjaar geboekte opbrengsten ?
- Schendt artikel 61/6, 5°, van het kaderdecreet van de Franse Gemeenschap van 10 april 2003 ‘ betreffende de erkenning en de subsidiëring van de beroepssector van de Podiumkunsten ’ de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, al dan niet in samenhang gelezen met artikel 23 ervan, artikel 14 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 15
2
van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten, in zoverre die bepaling de culturele operatoren die een eerste verspreidingsovereenkomst aanvragen, verschillend behandelt door hen ertoe te verplichten om aan te tonen dat er geen verstoord financieel evenwicht is, terwijl diegenen die vragen om een verspreidingsovereenkomst te vernieuwen, zich in een situatie van verstoord financieel evenwicht kunnen bevinden wanneer zij gelijktijdig met hun aanvraag een ontwerp van plan voor een financiële sanering voorleggen ? ».
Memories en memories van antwoord zijn ingediend door :
- de vzw « La Ruche Théâtre Royal », bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Pierre Joassart, advocaat bij de balie te Brussel;
- de Franse Gemeenschapsregering, bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Sébastien Depré en mr. Anne-Charlotte Ekwalla Timsonet, advocaten bij de balie te Brussel.
Bij beschikking van 16 juli 2025 heeft het Hof, na de rechters-verslaggevers Thierry Giet en Sabine de Bethune te hebben gehoord, beslist dat de zaak in staat van wijzen was, dat geen terechtzitting zou worden gehouden, tenzij een partij binnen zeven dagen na ontvangst van de kennisgeving van die beschikking een verzoek om te worden gehoord, zou hebben ingediend, en dat, behoudens zulk een verzoek, de debatten na die termijn zouden worden gesloten en de zaak in beraad zou worden genomen.
Aangezien geen enkel verzoek tot terechtzitting werd ingediend, is de zaak in beraad genomen.
De bepalingen van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof met betrekking tot de rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast.
II. De feiten en de rechtspleging in het bodemgeschil
De vzw « La Ruche Théâtre Royal » heeft als statutair doel het promoten en het produceren van alle vormen van voorstellingen.
Op 28 november 2022 dient zij een aanvraag voor een verspreidingsovereenkomst in voor een bedrag van 150 000 euro voor de periode 2024-2028, met toepassing van de artikelen 61/5 en volgende van het kaderdecreet van de Franse Gemeenschap van 10 april 2003 « betreffende de erkenning en de subsidiëring van de beroepssector van de Podiumkunsten ».
Op 24 april 2023 richt de adjunct-directeur-generaal van de Algemene Dienst voor Artistieke Creatie van de Franse Gemeenschap aan de vzw « La Ruche Théâtre Royal » een beslissing van niet-ontvankelijkheid van de aanvraag.
Op 17 mei 2023 bevestigt de bevoegde minister de beslissing om reden dat de rekeningen van de voormelde vzw een financieel onevenwicht vertonen.
Op 26 juni 2023 stelt de vzw « La Ruche Théâtre Royal » voor de Raad van beroep inzake cultuurbeleid een beroep in tegen de beslissingen van 24 april en 17 mei 2023 in.
Op 12 juli 2023 wordt dat beroep onontvankelijk verklaard.
3
Op 21 oktober 2023 stelt de vzw « La Ruche Théâtre Royal » bij de Raad van State een beroep in tot nietigverklaring van de beslissingen van 24 april en 17 mei 2023.
III. In rechte
-A-
Ten aanzien van de eerste prejudiciële vraag
A.1.1. De verzoekende partij voor het verwijzende rechtscollege voert aan dat de artikelen 1, 2°, en 61/6, 5°, van het kaderdecreet van de Franse Gemeenschap van 10 april 2003 « betreffende de erkenning en de subsidiëring van de beroepssector van de Podiumkunsten » (hierna : het kaderdecreet van 10 april 2003) culturele operatoren die zich in wezenlijk verschillende situaties bevinden, te weten, enerzijds, diegenen die al jaren actief zijn en die een ratio van 10 % tussen de in voorkomend geval over meerdere jaren gecumuleerde verliezen en de opbrengsten van één boekjaar moeten naleven en, anderzijds, diegenen die pas sinds een jaar actief zijn en voor wie de verliezen en opbrengsten van een en hetzelfde boekjaar aan de hand van dezelfde ratio worden vergeleken. Daaruit volgt dat de culturele operatoren die al jaren actief zijn, veel meer moeilijkheden ondervinden om de ratio van 10 % na te leven daar zij in de loop der jaren geleidelijk verliezen hebben opgestapeld.
A.1.2. De verzoekende partij voor het verwijzende rechtscollege stelt dat de parlementaire voorbereiding geen verantwoording bevat voor die gelijke behandeling. Zij verwijst naar de argumenten die door de Franse Gemeenschap voor het verwijzende rechtscollege zijn uiteengezet, argumenten volgens welke het nagestreefde doel erin bestaat te vermijden dat operatoren die riskeren hun activiteiten niet op duurzame wijze te ontwikkelen, een subsidie kunnen krijgen. De decreetgever koos ervoor de in de loop van één boekjaar geboekte opbrengsten als referentie te nemen zodat de culturele operator een aanzienlijk deel van zijn financiële inkomsten kan veiligstellen. Volgens de verzoekende partij voor het verwijzende rechtscollege strekt het criterium van het financiële onevenwicht ertoe te waarborgen dat een theater dat nooit succes heeft gehad bij het publiek, louter door een verspreidingsovereenkomst blijft bestaan, aangezien de eigen inkomsten van de operator in de regel hoofdzakelijk uit de verkoop van kaartjes komen.
De verzoekende partij voor het verwijzende rechtscollege is van mening dat het ten aanzien van die doelstelling niet pertinent is een ratio tussen de gecumuleerde verliezen en de inkomsten van één jaar op te leggen.
Te dezen des te minder daar 2021 het jaar was dat in aanmerking werd genomen voor de inkomsten, jaar waarin die inkomsten van de theaters te lijden kregen onder de COVID-19-crisis, met onder meer als gevolg dat theaters tijdelijk moesten sluiten.
A.1.3. Volgens de verzoekende partij voor het verwijzende rechtscollege heeft de toepassing van de in het geding zijnde bepalingen onevenredige gevolgen, aangezien een culturele operator die, zelfs beperkt...