Jugement/arrêt, Cour constitutionnelle (Cour d'Arbitrage), 2025-06-19

Grondwettelijk Hof
Arrest nr. 90/2025
van 19 juni 2025
Rolnummer : 8251
In zake : de prejudiciële vragen betreffende artikel 207, zevende lid, van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, zoals van toepassing voor het aanslagjaar 2019, gesteld door het Hof van Beroep te Antwerpen.
Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit rechter Joséphine Moerman, waarnemend voorzitster, rechter Thierry Giet, waarnemend voorzitter, en de rechters Sabine de Bethune, Emmanuelle Bribosia, Willem Verrijdt, Kattrin Jadin en Magali Plovie, bijgestaan door griffier Frank Meersschaut, onder voorzitterschap van rechter Joséphine Moerman,
wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de prejudiciële vragen en rechtspleging
Bij arrest van 18 juni 2024, waarvan de expeditie ter griffie van het Hof is ingekomen op 28 juni 2024, heeft het Hof van Beroep te Antwerpen de volgende prejudiciële vragen gesteld :
« 1. ‘ Schendt artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992, zoals van toepassing voor aanslagjaar 2019, gelezen in samenhang met artikel 444, tweede lid W.I.B. 1992, het legaliteitsbeginsel zoals vervat in artikel 170 van de Grondwet, in zoverre de toepassing van artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992 afhankelijk is van de discretionaire bevoegdheid van de taxatieambtenaar die in toepassing van artikel 444, tweede lid W.I.B. 1992 op discretionaire wijze kan beslissen om al dan niet af te zien van een belastingverhoging van 10 % en dienovereenkomstig op discretionaire wijze kan bepalen of er een belastingschuld ontstaat of niet ? ’
2. ‘ Schendt artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992, zoals van toepassing voor aanslagjaar 2019, gelezen in samenhang met artikel 444, tweede lid W.I.B. 1992, het gelijkheidsbeginsel zoals vervat in de artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet doordat deze bepalingen belastingplichtigen die zich in eenzelfde situatie bevinden op een verschillende manier behandelen, al naargelang de taxatieambtenaar al dan niet gebruik maakt van zijn discretionaire bevoegdheid om af te zien van de belastingverhoging van 10 % in hoofde van een belastingplichtige die te goeder trouw een eerste overtreding heeft begaan, nu
2
- een belastingplichtige wiens taxatieambtenaar beslist om op basis van zijn discretionaire beoordelingsvrijheid niet af te zien van de belastingverhoging van 10 %, onderworpen wordt aan de aftrekbepaling vervat in artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992 en belasting verschuldigd zal zijn,
- terwijl een belastingplichtige wiens taxatieambtenaar beslist om op basis van zijn discretionaire beoordelingsvrijheid af te zien van de belastingverhoging van 10 %, niet onderworpen wordt aan de aftrekbeperking vervat in artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992 en geen belasting dan wel minder verschuldigd zal zijn ? ’
3. ‘ Schendt artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992, zoals van toepassing voor aanslagjaar 2019, gelezen in samenhang met artikel 444, tweede lid W.I.B. 1992, het gelijkheidsbeginsel zoals vervat in de artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet, gelezen in samenhang met artikel 6.1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden doordat, in acht genomen dat de aftrekbeperking als bepaald in artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992 een repressief en ontradend effect heeft en onverkort en automatisch van toepassing is, wars van de goede of kwade trouw van de betrokken belastingplichtige, de rechter niet de mogelijkheid heeft om de automatische toepassing van artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992 te milderen met inachtneming van de individuele toestand van de belastingplichtige en met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel en te beoordelen of de automatische toepassing van artikel 207, zevende lid W.I.B. 1992 ingevolge de effectieve toepassing van een belastingverhoging van minstens 10 % niet onevenredig is met de zwaarte van de inbreuk ? ’ ».
Memories en memories van antwoord zijn ingediend door :
- de nv « Continental Foods Europe », bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Patrick Smet en mr. Rik Baete, advocaten bij de balie te Brussel;
- de Ministerraad, bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Koen Maenhout, advocaat bij de balie van Antwerpen.
Bij beschikking van 30 april 2025 heeft het Hof, na de rechters-verslaggevers Willem Verrijdt en Magali Plovie te hebben gehoord, beslist dat de zaak in staat van wijzen was, dat geen terechtzitting zou worden gehouden, tenzij een partij binnen zeven dagen na ontvangst van de kennisgeving van die beschikking een verzoek om te worden gehoord, zou hebben ingediend, en dat, behoudens zulk een verzoek, de debatten na die termijn zouden worden gesloten en de zaak in beraad zou worden genomen.
Aangezien geen enkel verzoek tot terechtzitting werd ingediend, is de zaak in beraad genomen.
De bepalingen van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof met betrekking tot de rechtspleging en het gebruik van de talen werden toegepast.
3
II. De feiten en de rechtspleging in het bodemgeschil
Het bodemgeschil heeft betrekking op de aanslagen in de vennootschapsbelasting voor het aanslagjaar 2018
en het aanslagjaar 2019. De nv « Continental Foods Europe », de appellante voor het verwijzende rechtscollege, betwist de verwerping van de aftrek van betaalde interestlasten naar aanleiding van een herfinancieringslening ten bedrage van 84,2 miljoen euro wegens de niet-naleving van artikel 49 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 (hierna : het WIB 1992) en de toepassing van een belastingverhoging van 10 %
overeenkomstig artikel 207, zevende lid, van het WIB 1992.
In eerste aanleg verklaarde de Rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen de vordering van nv « Continental Foods Europe » toelaatbaar maar ongegrond. De Rechtbank oordeelde dat de finaliteit van de lening lag bij de kapitaalvermindering ten voordele van de toenmalige aandeelhouders. De geleende gelden werden enkel en alleen aangewend om een kapitaalvermindering en opeenvolgende dividendenuitkeringen te verrichten, waarbij uiteindelijk de gelden toekwamen aan de investeringsfondsen gevestigd in de Kaaimaneilanden. De Rechtbank besloot dat de nv « Continental Foods Europe » niet in concreto aantoonde dat de lening zou zijn aangegaan voor de (her)financiering van activa, de continuïteit van de onderneming of het verkrijgen of behouden van belastbare inkomsten. Wat de belastingverhoging van 10 % betreft, oordeelde de Rechtbank dat er sprake was een gepaste sanctie aangezien de opgezette constructie in het voordeel van de toenmalige aandeelhouders was.
Tegen dat vonnis heeft de nv « Continental Foods Europe » hoger beroep ingesteld op 21 februari 2023 bij het Hof van Beroep te Antwerpen. De nv « Continental Foods Europe » vordert in hoofdorde om de betwiste aanslagen in de vennootschapsbelasting voor het aanslagjaar 2018 en het aanslagjaar 2019 integraal te ontheffen.
In ondergeschikte orde vordert zij de vernietiging van de betwiste aanslag voor het aanslagjaar 2019 wegens de onterechte toepassing van een belastingverhoging van 10 %. In meer ondergeschikte orde verzoekt zij om verschillende prejudiciële vragen voor te leggen aan het Hof. De Belgische Staat, de geïntimeerde voor het verwijzende rechtscollege, verzoekt de vordering ongegrond te verklaren en het bestreden vonnis te bevestigen.
Het Hof van Beroep te Antwerpen treedt het standpunt van de eerste rechter en de administratie bij dat de finaliteit van de betrokken herfinancieringslening uitsluitend lag bij de kapitaalvermindering ten voordele van de aandeelhouders van de nv « Continental Foods Europe » en dat niet is aangetoond dat de betaling van de interestlasten tot doel had belastbare inkomsten te verkrijgen of te behouden. Bij gebrek aan bewijs dat aan de finaliteitsvoorwaarde van artikel 49 van het WIB 1992 is voldaan, is het Hof van Beroep van oordeel dat de aftrek van de interestlasten als beroepskosten terecht werd verworpen.
Wat betreft de toepassing van een belastingverhoging van 10 % voor het aanslagjaar 2019 met toepassing van artikel 207, zevende lid, van het WIB 1992, stelt het Hof van Beroep vast dat een belastingverhoging kan worden toegepast in geval van een onvolledige of onjuiste aangifte. In dit geval werden interestlasten ten onrechte als aftrekbare beroepskosten aangegeven, zodat er sprake is van een onjuiste aangifte en de belastingverhoging gerechtvaardigd is. De toepassing van de belastingverhoging werd in het bericht van wijziging van aangifte voldoende gemotiveerd door in concreto toe te lichten waarom niet voldaan is aan de voorwaarden van artikel 49
van het WIB 1992. Het Hof van Beroep is bovendien van oordeel dat de toepassing van een belastingverhoging van 10 % evenredig is met de gepleegde inbreuk en dat rekening werd gehouden met de goede trouw van de nv « Continental Foods Europe ». Bovendien staat vast dat de onjuiste indiening van de aangifte niet te wijten is aan omstandigheden onafhankelijk van haar wil in welk geval geen belastingverhoging zou worden toegepast. Het Hof van Beroep ziet dan ook geen redenen om de belastingverhoging teniet te doen of om die te verminderen op grond van artikel 444 van het WIB 1992.
Het Hof van Beroep stelt echter wel een mogelijke schending van het wettigheidsbeginsel en van het gelijkheidsbeginsel vast door de automatische toepassing van artikel 207, zevende lid, van het WIB 1992. De beoordeling om al dan niet af te zien van een belastingverhoging van 10 % is een vrije beoordeling door de taxatieambtenaar, die bovendien niet dient te worden gemotiveerd. Hierdoor bepaalt niet de wet maar de taxatieambtenaar het bestaan van een belastingschuld, zonder zich ter zake te moeten verantwoorden, wat niet voorzienbaar is voor de belastingplichtige. Aldus wordt aan de taxatieambtenaar een te grote beoordelingsbevoegdheid verleend.
Voorts kan de discretionaire bevoegdheid van de taxatieambtenaar om al dan niet af te zien van de toepassing van een belastingverhoging van 10 %, zonder dat de wet voorziet in welbepaalde criteria en zonder...