Extrait de l'arrêt n° 154/2024 du 19 décembre 2024, p. 23732.

Uittreksel uit arrest nr. 154/2024 van 19 december 2024
Rolnummers 7905, 7910, 7911 en 7914
In zake : de beroepen tot gedeeltelijke vernietiging van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 9 juni 2022 « betreffende taxidiensten », ingesteld door de vzw « Union des Chauffeurs Limousine Belge » en anderen, door de nv « Taxis Autolux », door de beroepsvereniging « Belgische Federatie van Taxis » en anderen en door de nv « Taxi Radio Bruxellois ».
Het Grondwettelijk Hof,
samengesteld uit de voorzitters Pierre Nihoul en Luc Lavrysen, en de rechters Thierry Giet, Joséphine Moerman, Michel Pâques, Yasmine Kherbache, Danny Pieters, Sabine de Bethune, Emmanuelle Bribosia, Willem Verrijdt, Kattrin Jadin en Magali Plovie, bijgestaan door griffier Frank Meersschaut, onder voorzitterschap van voorzitter Pierre Nihoul,
wijst na beraad het volgende arrest :
I. Onderwerp van de beroepen en rechtspleging
a. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 30 december 2022 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 2 januari 2023, is beroep tot vernietiging ingesteld van de artikelen 3, 5°, 4, § 5, 5, §§ 2 en 3, 6, § 4, 2°, 10, §§ 2 tot 5, 26, § 1, 47, §§ 1 en 3, en 48 van de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 9 juni 2022 « betreffende taxidiensten » (bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 7 juli 2022) door de vzw « Union des Chauffeurs Limousine Belge », Taoufik Azouz, de bv « Ber-Drive », de bv « C.J.I Trans », Abdel-Karim Daimoussi, Ahmed Addou, de bv « HMD Transport », Fraterne Kabiligi, de bv « Nisoufred », de bv « Autoluxe », de bv « DS Limo », de bv « E.B.S. Clean », de bv « Euro taxi luxe », de bv « H&L Consulting », de bv « Armtrans », de bv « Belka Services », de bv « J.T.I. Drive », de gcv « MZR », de bv « Brussels EU Empire Limousine », de bv « HI-Drivers Services », de bv « Lynatransport », de bvba « MLK Transport », de bv « Road Movie », de bvba « I.A. Trading », de bvba « Aya Services », de gcv « Haya Transport », de bvba « V.T.A. », de bv « CK Limousine », de gcv « Elikha » en de bv « Drivmiiz » (thans « Group Kourouka »), bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Cyrille Dony, advocaat bij de balie van Waals-Brabant.
b. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 6 januari 2023 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 9 januari 2023, heeft de nv « Taxis Autolux », bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. France Vlassembrouck en mr. Yassine Laghmiche, advocaten bij de balie te Brussel, beroep tot vernietiging ingesteld van de artikelen 3, 1°, b), 36 en 37 van dezelfde ordonnantie.
c. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 6 januari 2023 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 9 januari 2023, is beroep tot vernietiging ingesteld van de artikelen 2, eerste lid, 8°, 5, §§ 1, 2 en 3, 6, § 3, 7, 10, 26, § 2, 27, eerste lid, 3°, 30, eerste lid, 4°, en 42 tot 45 van dezelfde ordonnantie door de beroepsvereniging « Belgische Federatie van Taxis », de bv « Fylra », de bv « Cabriol », de gcv « Hami » en Elachkar Anis, bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Sébastien Kaisergruber, advocaat bij de balie te Brussel.
d. Bij verzoekschrift dat aan het Hof is toegezonden bij op 9 januari 2023 ter post aangetekende brief en ter griffie is ingekomen op 11 januari 2023, heeft de nv « Taxi Radio Bruxellois », bijgestaan en vertegenwoordigd door mr. Anne Feyt en mr. Nathan Mouraux, advocaten bij de balie te Brussel, beroep tot vernietiging ingesteld van de artikelen 30, 42, 43, 44 en 45 van dezelfde ordonnantie.
Die zaken, ingeschreven onder de nummers 7905, 7910, 7911 en 7914 van de rol van het Hof, werden samengevoegd.
(...)
II. In rechte
(...)
Ten aanzien van de bestreden ordonnantie en de context ervan
B.1.1. De vier samengevoegde beroepen tot vernietiging hebben betrekking op de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 9 juni 2022 « betreffende taxidiensten » (hierna : de ordonnantie van 9 juni 2022). Die ordonnantie voert een belangrijke hervorming door van de diensten voor individueel personenvervoer door een eengemaakte taxisector te creëren.
B.1.2. De ordonnantie van 9 juni 2022 is het resultaat van een lang denkproces over de hervorming van de taxisector sinds de ordonnantie van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van 27 april 1995 « betreffende de taxidiensten en de diensten voor het verhuren van voertuigen met chauffeur » (hierna : de ordonnantie van 27 april 1995). Zij beoogt de sector te hervormen in het licht van de nieuwe technologieën en de huidige behoeften inzake vervoer en de daarbij in het geding zijnde belangen (van gebruikers, taxibedrijven, taxichauffeurs en reserveringsbemiddelaars) met elkaar te verzoenen (Parl. St., Brussels Hoofdstedelijk Parlement, 2021-2022, A-541/1, pp. 1-2).
B.1.3. De ordonnantie van 9 juni 2022 is in werking getreden op 22 oktober 2022.
B.1.4. De samengevoegde beroepen hebben betrekking op de artikelen 2, eerste lid, 8°, 3, 1°, tweede lid, b), en 5°, 4, § 5, 5, §§ 1, 2 en 3, 6, § 3 en § 4, 2°, 7, 10, §§ 2 tot 5, 26, §§ 1 en 2, 27, eerste lid, 3°, 30, 36, 37, 42, 43, 44, 45, 47, §§ 1 en 3, en 48 van de ordonnantie. Het Hof onderzoekt die bepalingen in het kader van elke zaak en van elk aangevoerd middel.
B.1.5. Artikel 2, dat de op de ordonnantie van toepassing zijnde definities vaststelt, bepaalt :
« In deze ordonnantie wordt verstaan onder :
1° taxidienst : onder voorbehoud van het tweede lid, elke personenvervoerdienst die aan de volgende eisen voldoet :
a) de rit wordt uitgevoerd met een motorvoertuig dat maximaal negen personen, de chauffeur inbegrepen, kan vervoeren;
b) het voertuig wordt bestuurd door een chauffeur;
c) de bestemming van de rit wordt bepaald door de gebruiker of de klant;
d) de prijs die voor de rit wordt betaald, is hoger dan de kostprijs van de rit;
e) het vertrekpunt van de rit bevindt zich op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
In afwijking van het eerste lid zijn de personenvervoerdiensten die onder de bevoegdheden bedoeld in artikel 138 van de Grondwet vallen, uitgesloten uit deze definitie;
2° ceremoniële taxidienst : een taxidienst die, op reservering, wordt verleend in het kader van een ceremonie te bepalen door de Regering;
3° rit : traject dat wordt afgelegd door een voertuig van een taxidienst tussen de plaats waar de gebruiker in dat voertuig stapt (vertrekpunt van de rit) en de plaats waar de gebruiker eruit stapt (aankomstpunt van de rit);
4° chauffeur : een natuurlijke persoon die een standplaats-, straat- of ceremoniële taxi bestuurt in het kader van het verlenen van een taxidienst;
5° gebruiker : de natuurlijke persoon die gebruikmaakt van de taxidienst;
6° klant : de natuurlijke of rechtspersoon die een overeenkomst sluit met de exploitant van de taxidienst;
7° prijs : de tegenprestatie in geld die de exploitant van een taxidienst ontvangt voor de taxidienst die hij verleent;
8° exploitant : de natuurlijke persoon die houder is van de exploitatievergunning, bedoeld in artikel 5, § 2, en, in voorkomend geval, de rechtspersoon bedoeld in artikel 5, § 3, gezamenlijk;
9° standplaatstaxi : voertuig van een taxidienst dat voldoet aan de door de Regering vastgestelde eisen inzake visuele identiteit ter uitvoering van artikel 29, § 1, 2°, met uitzondering van de ceremoniële taxi's;
10° straattaxi : voertuig van een taxidienst dat niet voldoet aan de door de Regering vastgestelde eisen inzake visuele identiteit ter uitvoering van artikel 29, § 1, 2°, met uitzondering van de ceremoniële taxi's;
11° ceremoniële taxi : voertuig van een ceremoniële taxidienst;
12° reserveringstussenpersoon : elke natuurlijke of rechtspersoon die, op welke wijze dan ook, tegen vergoeding tussenkomt in de terbeschikkingstelling op de markt van taxidiensten, de promotie van taxidiensten op de markt verzorgt of diensten aanbiedt die de exploitanten en de klanten en gebruikers in staat stellen met elkaar in contact te treden;
13° Administratie : de onderafdeling van de Gewestelijke Overheidsdienst van Brussel zoals gedefinieerd door de Regering;
14° ordonnantie van 1995 : de ordonnantie van 27 april 1995 betreffende de taxidiensten en de diensten voor het verhuren van voertuigen met chauffeur;
15° wet van 1974 : de wet van 27 december 1974 betreffende de taxidiensten;
16° Vlaams decreet van 2019 : het Vlaams decreet van 29 maart 2019 betreffende het individueel bezoldigd personenvervoer;
17° Vlaams decreet van 2001 : het Vlaams decreet van 20 april 2001 betreffende de organisatie van het personenvervoer over de weg;
18° Waals decreet van 2007 : het Waals decreet van 18 oktober 2007 betreffende de taxidiensten en de diensten van verhuur van wagens met chauffeur;
19° Verkeersreglement : koninklijk besluit van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie over het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg;
20° werkdag : elke dag, met uitzondering van zaterdagen, zondagen en wettelijke feestdagen ».
Ten aanzien van de ontvankelijkheid van de beroepen
B.2.1. De voorzitter van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement betwist het belang van de verzoekende partijen in de zaken nrs. 7905 en 7910.
B.2.2. De tweede, vijfde, zesde en achtste verzoekende partij in de zaak nr. 7905 zijn natuurlijke personen die allen beschikten over een exploitatievergunning voor een dienst voor het verhuren van voertuigen met chauffeur (hierna : een VVC-dienst) vóór de inwerkingtreding van de ordonnantie van 9 juni 2022. Krachtens die laatste kunnen zij voortaan met name de toekenning vragen van een exploitatievergunning voor een « straattaxidienst ». Die verzoekende partijen doen blijken van het vereiste belang om de vernietiging te vorderen van bepalingen die de toegang regelen tot de economische activiteit die zij uitoefenen, alsook de voorwaarden om de diensten te mogen verrichten. Het feit dat de op hen toepasselijke nieuwe regeling hun arbeidsvoorwaarden op bepaalde vlakken kan verbeteren, wijzigt die...