Advies, Gegevensbeschermingsautoriteit, 2026-08-17

Advies nr. 182/2026 van 17 augustus 2026
Betreft: Advies m.b.t. een voorontwerp van wet tot wijziging van het Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde wat de invoering van de verplichting tot elektronische rapportering en de opheffing van de verplichting tot indiening van de jaarlijkse lijst van belastingplichtige afnemers betreft (ADV-2026-00095)
Trefwoorden: btw – elektronische rapportering – gestructureerde elektronische facturering – Peppol – risicoanalyse – datamining Originele versie
Gelet op de wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit, met name op artikelen 23 en 26 (hierna: WOG);
Gelet op Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (hierna: AVG);
Gelet op de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens (hierna: WVG);
Gelet op de adviesaanvraag van Jan Jambon, Vice-eersteminister en minister van Financiën en Pensioenen, belast met de Nationale Loterij en de Federale Culturele Instellingen (hierna: de aanvrager), ontvangen op 22 juli 2026;
Brengt de Autorisatie- en Adviesdienst van de Gegevensbeschermingsautoriteit (hierna: de Autoriteit) op 17 augustus 2026 het volgende advies uit:
I. Voorwerp en context van de adviesaanvraag
1. Op 22 juli 2026 verzocht de aanvrager het advies van de Autoriteit met betrekking tot artikel 2 van het voorontwerp van wet tot wijziging van het Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde wat de invoering van de verplichting tot elektronische rapportering en de opheffing van de verplichting tot indiening van de jaarlijkse lijst van belastingplichtige afnemers betreft (hierna: het ontwerp).
2. Artikel 2 van het ontwerp vervangt artikel 53quinquies van het Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde (hierna: het Btw-Wetboek). De huidige bepaling verplicht de daarin bedoelde belastingplichtigen in hoofdzaak om jaarlijks een lijst van hun belastingplichtige afnemers aan de administratie over te maken. Het ontwerp vervangt deze jaarlijkse en geaggregeerde rapportering voor de betrokken belastingplichtigen door een elektronische rapportering van gegevens over afzonderlijke leveringen van goederen en diensten.
3. De ontworpen rapporteringsplicht sluit aan bij de verplichting om sinds 1 januari 2026 tussen de betrokken belastingplichtigen gestructureerde elektronische facturen uit te reiken en te ontvangen. In beginsel zullen zowel de leverancier of dienstverrichter als diens medecontractant de door de Koning te bepalen gegevens over dezelfde belastbare handeling elektronisch aan de administratie moeten overmaken. Het ontwerp voorziet daarnaast in bijzondere regelingen voor onder meer btw-eenheden, belastingplichtigen die de bijzondere landbouwregeling toepassen en bepaalde niet in België gevestigde belastingplichtigen.
4. Volgens de memorie van toelichting zullen de gegevens niet langer uitsluitend periodiek en op geaggregeerde basis, maar continu, op transactioneel niveau en nagenoeg onmiddellijk na de uitreiking van de factuur – in “near real time” – aan de administratie worden meegedeeld. De administratie beschikt thans enerzijds over de jaarlijks geaggregeerde gegevens uit de lijst van belastingplichtige afnemers en kan anderzijds, op grond van de artikelen 60 en 61 van het Btw-Wetboek, ad hoc inzage of voorlegging van facturen vragen. Volgens de aanvrager houdt de ontworpen regeling geen kwantitatieve uitbreiding in van de factuurgegevens waartoe de administratie toegang kan hebben, maar wel een kwalitatieve wijziging van de wijze waarop deze gegevens beschikbaar worden gesteld: digitaal, systematisch, transactioneel en via een push-systeem.
5. De ontworpen rapportering strekt er volgens de aanvrager toe de administratie sneller over meer betrouwbare en gedetailleerde factuurgegevens te laten beschikken, de opvolging van de correcte naleving van de btw-verplichtingen te vervroegen en de controlewerkzaamheden efficiënter te maken. De elektronische verwerking en de koppeling van deze gegevens met andere beschikbare gegevens moeten het bovendien mogelijk maken om door middel van risicoanalyse, datamining en netwerkanalyse geautomatiseerd anomalieën en afwijkende tendensen op te sporen, in het bijzonder met het oog op de bestrijding van carrouselfraude en andere vormen van btw-fraude en de vermindering van de zogenoemde ‘VAT gap’.
6. De memorie van toelichting plaatst de ontworpen nationale rapporteringsverplichting tevens in de context van Richtlijn (EU) 2025/516 van de Raad van 11 maart 2025 tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG wat betreft de btw-regels voor het digitale tijdperk (hierna: de ViDA-richtlijn). Met ingang van 1 juli 2030 voorziet deze richtlijn onder meer in een Europese digitale rapportering voor bepaalde intracommunautaire handelingen en in voorwaarden waaraan nationale elektronische rapporteringssystemen moeten voldoen. Volgens de aanvrager wordt de nationale regeling reeds op deze toekomstige Europese voorwaarden afgestemd, teneinde latere technische en normatieve aanpassingen zoveel mogelijk te vermijden.
7. De Autoriteit beperkt haar onderzoek tot de gevallen waarin de ontworpen elektronische rapporteringsverplichting aanleiding geeft tot de verwerking van persoonsgegevens, in het bijzonder wanneer een belastingplichtige of een andere in de factuur vermelde persoon een natuurlijke persoon is. In zoverre dit voor de beoordeling van die verwerking relevant is, zal zij tevens ingaan op de technische en organisatorische rol van Peppol en op haar eerdere adviezen ter zake.
II. Onderzoek ten gronde
a. Voorafgaande opmerkingen
8. Ten algemene titel herinnert de Autoriteit eraan dat elke norm die de verwerking van persoonsgegevens regelt en aldus een inmenging vormt in het recht op bescherming van persoonsgegevens, noodzakelijk en evenredig moet zijn en moet voldoen aan de vereisten van voorzienbaarheid en nauwkeurigheid. Krachtens artikel 6.3 AVG, gelezen in samenhang met artikel 22 van de Grondwet en artikel 8 EVRM, moeten de wezenlijke elementen van de verwerking in een voldoende duidelijke en voorzienbare norm worden vastgesteld. De concrete mate van nauwkeurigheid die daarbij wordt vereist, moet worden beoordeeld in het licht van de aard, de omvang en de gevolgen van de betrokken verwerking.
9. De AVG is niet van toepassing op gegevens die uitsluitend betrekking hebben op rechtspersonen.
De ontworpen rapporteringsplicht geeft evenwel aanleiding tot de verwerking van persoonsgegevens wanneer de leverancier, dienstverrichter, afnemer of een andere op...