Advies, Gegevensbeschermingsautoriteit, 2022-10-21

Advies nr. 245/2022 van 21 oktober 2022 Betreft: Adviesaanvraag m.b.t. een voorontwerp van wet betreffende de gemeentelijke bestuurlijke handhaving, de invoering van een gemeentelijk integriteitsonderzoek en houdende oprichting van een Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (CO-A-2022-248) Vertaling1 Het Kenniscentrum van de Gegevensbeschermingsautoriteit (hierna "de Autoriteit"), Aanwezig: De dames Cédrine Morlière, Nathalie Ragheno en Griet Verhenneman en de heren Yves-Alexandre de Montjoye, Bart Preneel en Gert Vermeulen Gelet op de wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit , en in het bijzonder de artikelen 23 en 26 (hierna "WOG") Gelet op de verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van richtlijn 95/46/EG (hierna "AVG") Gelet op de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens (hierna "WVG") Gelet op de adviesaanvraag van de minister van Binnenlandse Zaken, Institutionele Hervormingen en Democratische Vernieuwing, mevrouw Annelies Verlinden (hierna "de minister" of "de aanvrager"), ontvangen op 14 september 2022; Brengt op 21 oktober 2022 het volgend advies uit: I. Voorwerp en context van de adviesaanvraag 1. De minister heeft bij de Gegevensbeschermingsautoriteit een adviesaanvraag ingediend met betrekking tot de artikelen 5, 10 tot 18, 20 tot 30, 35 tot 38 en 47 van een voorontwerp van wet betreffende de gemeentelijke bestuurlijke handhaving, de invoering van een gemeentelijk integriteitsonderzoek en houdende oprichting van een Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (hierna "het Ontwerp"). De aanvrager heeft deze aanvraag ook gericht aan het Controleorgaan voor de Politionele Informatie (hierna "het COC") en de Autoriteit heeft de adviesaanvraag toegezonden aan het Vast Comité voor Toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en aan het Vast Comité voor Toezicht op de politiediensten (hierna het "Comité I" en het "Comité P") in het kader van artikel 54/1 van de WOG. 2. Een eerdere versie van het Ontwerp werd al eens overgelegd aan het COC, de Autoriteit evenals de Comités I en P, die hun standpunt hebben bepaald in de hierna genoemde adviezen: • Vaste Comités I en P, advies nr. 003 VCI-VCP-ACC/2020 van 17 september 2020, Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen – OCAD; • Comité I, advies nr. 001/VCI-ACC/2020 van 30 oktober 2020, Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen – VSSE en ADIV; • COC, advies nr. DA190013 van 17 juni 2019 betreffende een voorontwerp van wet betreffende de gemeentelijke bestuurlijke handhaving en houdende oprichting van een Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen; • Gegevensbeschermingsautoriteit, advies nr. 133/2019 van 3 juli 2019 m.b.t. een voorontwerp van wet betreffende de gemeentelijke bestuurlijke handhaving en houdende de oprichting van een Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen (hierna "advies nr. 1 van de Autoriteit); en advies nr. 84/2020 van 11 september 2020 met betrekking tot een wetsvoorstel tot wijziging van diverse bepalingen betreffende bestuurlijke handhaving en houdende de oprichting van een Directie Integriteitsbeoordelingen voor Openbare Besturen (hierna "advies nr. 2 van de Autoriteit")2. 3. De Autoriteit verwijst naar haar adviezen nr. 1 en nr. 2 die de context van het Project schetsen. Op te merken valt echter dat het Ontwerp dat voor advies wordt overgelegd, op significante wijze werd aangepast zodat de Autoriteit er een volledig nieuwe analyse van maakt. Algemeen heeft het huidige Ontwerp voornamelijk als doel het voor de gemeenten mogelijk te maken "integriteitsonderzoeken" te voeren ter bestrijding van bepaalde vormen van ernstige criminaliteit en in deze context een beroep te doen op de eventuele ondersteuning van een nieuwe bestuurlijke overheid, i.e. de "Directie Integriteitsbeoordeling voor Openbare Besturen" (hierna "de DIOB"). In tegenstelling met het ontwerp en het voorstel die eerder voor advies bij de Autoriteit werden ingediend, onder andere, blijft de rol die voortaan aan de DIOB is voorbehouden beperkt tot de context van het integriteitsonderzoek dat de gemeenten eventueel voeren in het kader van een nieuw artikel 119 ter van de Nieuwe Gemeentewet (hierna "NGW") dat is opgenomen in het Ontwerp3. Op conceptueel vlak is het Ontwerp voortaan gericht op de "bestuurlijke handhaving" inzake "ondermijnende criminaliteit", waarvan er sprake zal zijn in verband met de finaliteit van het Ontwerp. 4. Het deel van het huidige advies betreffende het onderzoek van het Ontwerp is als volgt gestructureerd: II.1. Voornaamste elementen van het Ontwerp en aanzienlijke inmenging in de rechten en vrijheden ............................................................................................................................................... .. 4 II.2. Finaliteit van het integriteitsonderzoek ................................................................................. 10 II.3. Categorieën van personen op wie het integriteitsonderzoek betrekking heeft ........................ .18 II.4. Begin, periodiciteit en einde van het integriteitsonderzoek .................................................. ..22 II.5. Categorieën van verwerkte gegevens ................................................................................... 25 II.5.1. Integriteitsonderzoek met advies van de DIOB – gegevens verzameld door de DIOB en meegedeeld aan de gemeente ............................................................................................... .25 II.5.2. Integriteitsonderzoek uitgevoerd door de gemeente met eigen middelen ......................... 28 II.5.3. Bijwerking en juistheid van de verwerkte gegevens .................................................... ..30 II.5.4. Advies van de DIOB ..................................................................................................... 31 II.5.6. Analyseopdracht van de DIOB..................................................................................... ..31 II.5.7. Gegevens betreffende andere personen die niet het voorwerp mogen uitmaken van het integriteitsonderzoek ............................................................................................................. .34 II.6. Bronnen van de door de gemeente verwerkte gegevens ................................................... ....34 II.7. Verwerkingsverantwoordelijken ......................................................................................... ..38 II.8. Bewaartermijn van de verwerkte gegevens .......................................................................... 41 II.8.1. Verwerking van de gegevens door de DIOB ................................................................... 41 II.8.2. Verwerking van de gegevens door de gemeente ........................................................... .43 II.9. Technische en organisatorische maatregelen ........................................................................ 44 II.10. Beperkingen van de rechten van de betrokkenen ................................................................ 46 II.11. Mededeling van de gegevens voor andere doeleinden, aan andere overheidsinstanties .........51 II.12. Internationale samenwerking ........................................................................................... .52 II. Onderzoek II.1. Voornaamste elementen van het Ontwerp en aanzienlijke inmenging in de rechten en vrijheden 5. Het Ontwerp voert processen en gegevensverwerkingen in om het voor de gemeenten mogelijk te maken de "ondermijnende criminaliteit"4 te bestrijden, door nieuwe bevoegdheden toe te kennen, na afloop van een "integriteitsonderzoek", aan het college van burgemeester en schepenen of aan het gemeentecollege, op voorstel van de burgemeester: de bevoegdheid om een vestigings- of uitbatingsvergunning te weigeren, op te schorten of op te heffen of de bevoegdheid om over te gaan tot sluiting van een inrichting of exploitatie5. 6. Opdat de gemeente bevoegd zou zijn om een dergelijk onderzoek te voeren, ten aanzien van een betrokken economische sector en economische activiteiten, moeten deze laatste worden genoemd in enerzijds een koninklijk besluit (aangenomen in de Ministerraad)6 en anderzijds een gemeentelijke politieverordening met het oog op het voorkomen en bestrijden van ondermijnende criminaliteit7. Daartoe moet de gemeenteraad de aanname van zijn verordening met redenen omkleden en een voorafgaande risicoanalyse maken 8. Het Ontwerp bepaalt niet dat er persoonsgegevens mogen worden verwerkt in het kader van de uitvoering van deze risicoanalyse9. Het integriteitsonderzoek van zijn kant wordt uitgevoerd onder het gezag en de verantwoordelijkheid van de burgemeester10, aan de hand van een "gemeentelijk bestand van integriteitsonderzoeken" (hierna "GBIO"). Dit laatste bestand heeft bijgevolg als finaliteit om integriteitsonderzoeken te voeren 11. 7. In deze context worden er aan de DIOB, die onder het gezamenlijk gezag van de minister van Binnenlandse Zaken en de minister van Justitie wordt geplaatst12, voornamelijk twee bevoegdheden toegekend. Een eerste bevoegdheid bestaat erin een "risicoanalyse op te stellen over de economische sectoren en activiteiten waarbinnen ondermijnende criminaliteit zich kan manifesteren "13, met daarin een "niet-bindend advies" (aan de minister van Binnenlandse Zaken) over de economische sectoren en activiteiten die kunnen worden onderworpen aan een integriteitsonderzoek (hierna "de analyseopdracht van de DIOB")14. In verband met deze bevoegdheid kunnen al onmiddellijk de volgende drie opmerkingen worden gemaakt. 8. Om te beginnen is het advies van de DIOB...