24 janvier 2025. - Arrêté royal fixant les obligations d'information des organismes de pension concernant les coûts applicables aux engagements de pension et aux produits bilatéraux du deuxième pilier, p. 25501.

VERSLAG AAN DE KONING
Sire,
Het ontwerp van koninklijk besluit dat wij de eer hebben voor te leggen aan Uwe Majesteit bepaalt de wijze waarop de pensioeninstellingen moeten informeren over de instapkosten en de lopende kosten die worden aangerekend bij de opbouw van een aanvullend rustpensioen.
De machtiging aan de Koning om de wijze waarop de kosten moeten worden weergegeven, uit te werken, wordt verleend door:
-de programmawet (I) van 24 december 2002, artikel 52ter, § 3, ingevoegd bij de wet van 26 december 2022, en artikel 80, tweede lid, 2°, vervangen bij wet van 27 oktober 2006;
- de wet van 28 april 2003 betreffende de aanvullende pensioenen en het belastingstelsel van die pensioenen en van sommige aanvullende voordelen inzake sociale zekerheid, artikel 41ter, § 3, ingevoegd bij de wet van 26 december 2022, en artikel 110, tweede lid, 2°, vervangen bij de wet van 27 oktober 2006;
- de wet van 15 mei 2014 houdende diverse bepalingen, artikel 41/1, § 3, ingevoegd bij de wet van 26 december 2022;
- de wet van 18 februari 2018 houdende diverse bepalingen inzake aanvullende pensioenen en tot instelling van een aanvullend pensioen voor de zelfstandigen actief als natuurlijk persoon, voor de meewerkende echtgenoten en voor de zelfstandige helpers, artikel 4, tweede en derde lid, gewijzigd bij de wet van 26 december 2022;
- de wet van 6 december 2018 tot instelling van een vrij aanvullend pensioen voor de werknemers en houdende diverse bepalingen inzake aanvullende pensioenen, artikel 6 tweede en derde lid, gewijzigd bij de wet van 26 december 2022.
1. Situering
De sociale wetgeving inzake aanvullende pensioenen is van toepassing op zowel de aanvullende pensioenen beheerd door verzekeringsondernemingen als deze beheerd door instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (hierna "IBP's"). Op deze wijze wordt gewaakt over eenzelfde niveau van bescherming voor alle aangeslotenen en over een level playing field tussen beide types van pensioeninstellingen wat de spelregels inzake de aanvullende pensioenen betreft. Er bestaat een afzonderlijke sociale wetgeving voor de verschillende vormen van aanvullende pensioenopbouw:
- de wet van 28 april 2003 betreffende de aanvullende pensioenen en het belastingstelsel van die pensioenen en van sommige aanvullende voordelen inzake sociale zekerheid (hierna "WAP");
- de programmawet (I) van 24 december 2002: wet op de aanvullende pensioenen voor zelfstandigen (hierna "WAPZ");
- de wet van 15 mei 2014 houdende diverse bepalingen: wet op de aanvullende pensioenen voor zelfstandige bedrijfsleiders (hierna "WAPBL");
- de wet van 18 februari 2018 houdende diverse bepalingen inzake aanvullende pensioenen en tot instelling van een aanvullend pensioen voor de zelfstandigen actief als natuurlijk persoon, voor de meewerkende echtgenoten en voor de zelfstandige helpers (hierna "WAPZNP");
- de wet van 6 december 2018 tot instelling van een vrij aanvullend pensioen voor de werknemers en houdende diverse bepalingen inzake aanvullende pensioenen (hierna "WAPW").
Deze wetten werden recent aangepast door de wet van 26 december 2022 tot wijziging van verscheidene bepalingen ter versterking van de transparantie in het kader van de tweede pensioenpijler (hierna de "Transparantiewet") en de wet van 11 december 2023 houdende diverse bepalingen inzake pensioenen.
2. Toepassingsgebied
Om de transparantie inzake de kosten die worden aangerekend bij de opbouw van een aanvullend rustpensioen te vergroten, bepaalt onderhavig ontwerp van koninklijk besluit, voor alle aanvullende pensioenen die worden geregeld in de bovengenoemde wetten, op welke wijze de pensioeninstellingen moeten informeren over de instapkosten en de lopende kosten:
• op de voor het publiek toegankelijke website van de pensioeninstelling voor wat de bilaterale tweede pijlerproducten betreft. Het betreft meer bepaald de bilaterale pensioenovereenkomsten voorzien in de WAPZ, de WAPZNP, de WAPW en artikel 54 van de RIZIV-wet;
• in elke informatie over de instapkosten en de lopende kosten die ter beschikking wordt gesteld of meegedeeld vóór het sluiten van een pensioenovereenkomst in het kader van een bilateraal tweede pijlerproduct, ongeacht op welke wijze dit gebeurt;
• in het Informatiedocument dat wordt ter beschikking gesteld of meegedeeld vóór of bij de aansluiting, zoals bedoeld in artikel 41quater van de WAP, artikel 41/2 van de WAPBL, artikel 52quater van de WAPZ, artikel 9/2 van de WAPZNP en artikel 13/2 van de WAPW.
Het betreft een informatieverplichting die werd ingevoerd door de Transparantiewet en op 1 januari 2026 in werking zal treden.
Bij pensioentoezeggingen of pensioenovereenkomsten waar de aangeslotenen een beleggingsrisico dragen of beleggingsbeslissingen kunnen nemen, moet het Informatiedocument ook informeren over de structuur van de kosten die door de aangeslotenen worden gedragen.
De voorbereidende werken van de Transparantiewet⁽¹⁾ verduidelijken dat het de pensioentoezeggingen en de pensioenovereenkomsten betreft waar het pensioenoverzicht meerdere scenario's moet vermelden bij de verwachte prestatie.
Voornamelijk bij pensioentoezeggingen van het type vaste bijdragen en cash balance en de bilaterale tweede pijlerproducten is de vermelding van de kosten belangrijk. Het aanvullend pensioen hangt er immers rechtstreeks af van de gestorte bijdragen, het toegekend rendement en de aangerekende kosten. De kosten kunnen worden ingehouden op de bijdragen, op de verworven reserve en/of het beleggingsresultaat.
Het betreft evenwel enkel de kosten die een impact hebben op de rechten van de aangeslotenen. Zo hebben aangeslotenen bij een pensioentoezegging van het type vaste prestaties in principe recht op de beloofde prestatie, ongeacht de kosten. Ook de kosten die niet wegen op de pensioenopbouw, maar bijvoorbeeld rechtstreeks worden gedragen door de inrichter zijn niet relevant in dit kader. Dit geldt bijvoorbeeld voor pensioentoezeggingen van het type cash balance waarbij het rendement wordt gedefinieerd door middel van een verwijzing naar een index, en waarbij er geen enkele kost ten laste wordt gelegd van de aangeslotenen.
De Transparantiewet gaat uit van een "principle-based" wettelijk kader waarin de kwalitatieve standaarden worden geformuleerd waaraan de informatie moet voldoen, maar zonder al te zeer in detail te regelen welke vorm de informatieverstrekking moet aannemen. De Transparantiewet stelt aldus de wijze waarop de kosten moeten worden weergegeven zelf niet vast, maar verleent een mandaat aan de Koning om dit te doen.
Daarnaast kent de Transparantiewet aan de FSMA de bevoegdheid toe om bij reglement een gestandaardiseerde presentatiewijze te bepalen voor onder meer de informatie vóór of bij de aansluiting. Dit moet leiden tot de vaststelling van een beknopt Informatiedocument, waarop de kernelementen van de pensioentoezegging of het bilateraal tweede pijlerproduct worden samengevat. De FSMA dient dergelijk gestandaardiseerd Informatiedocument uit te werken tegen 30 juni 2024.
De verplichting voor de pensioeninstellingen om het Informatiedocument op te stellen, treedt in werking op 1 januari 2026.
Vanaf 2026 wordt dit Informatiedocument ook verplicht opgeladen op www.mypension.be, zodat de aangeslotenen dan alle relevante documenten over hun aanvullend pensioen op één centrale plek zullen kunnen terugvinden, zoals het pensioenreglement, het Informatiedocument en het pensioenoverzicht.
3. Waar moet de informatie over de kosten worden vermeld?
3.1. Bilaterale pensioenovereenkomsten
Potentiële aangeslotenen kunnen zelf kiezen of ze al dan niet een pensioenovereenkomst sluiten. Het betreft meer bepaald de bilaterale pensioenovereenkomsten voorzien in de WAPZ, de WAPZNP, de WAPW en artikel 54 van de RIZIV-wet. Maar ook in het kader van de WAP kunnen er een aantal situaties zijn waarin de aangeslotenen een keuzerecht hebben om al dan niet aan te sluiten, zoals bijvoorbeeld bij een overdracht naar een KB 69 instelling na uittreding.
Potentiële aangeslotenen moeten vóór de aansluiting alle noodzakelijke informatie ontvangen opdat zij met kennis van zaken een beslissing kunnen nemen. De informatie moet met andere woorden tijdig vóór het sluiten van de overeenkomst aan de potentiële aangeslotene worden meegedeeld.
Potentiële aangeslotenen komen veelal in aanraking met een bilateraal tweede pijlerproduct via documentatie, al dan niet online, die gebruikt wordt bij de commercialisering ervan. In dat kader is het belangrijk dat niet enkel de voordelen van het product worden benadrukt, maar ook de kost ervan.
Om deze reden voorziet dit ontwerp van koninklijk besluit voor wat de bilaterale tweede pijlerproducten betreft:
a) in een verplichte publicatie van de meest actuele informatie over de instapkosten en de lopende kosten op de voor het publiek toegankelijke website van de pensioeninstelling. Aan deze informatieverplichting moet te allen tijde worden voldaan. De informatie op de website moet dus worden geactualiseerd. Deze verplichting geldt vanaf het moment dat een bilateraal tweede pijlerproduct op de markt wordt gebracht en blijft van toepassing zolang er pensioenovereenkomsten lopen die aan het betrokken product verbonden zijn (ongeacht of er al dan niet nog bijdragen worden betaald). Aangeslotenen hebben dus de mogelijkheid om kennis te nemen van de geactualiseerde kosten door de website van de pensioeninstelling te raadplegen, zelfs indien het in het kader van het betrokken product niet meer mogelijk is om nieuwe pensioenovereenkomsten te sluiten. Op dit principe zijn twee uitzonderingen die in punt "5. Slotbepalingen" worden toegelicht;
b) dat elke informatie die over de instapkosten en de lopende kosten wordt verstrekt vóór het sluiten van een pensioenovereenkomst, ongeacht op welke wijze dit gebeurt, de bepalingen van dit besluit moet naleven;
c) specifieke regels voor het Informatiedocument, dat vanaf 2026 ingang zal vinden.
Het Informatiedocument zal vanaf deze datum moeten worden opgeladen op de website www.mypension.be. Deze website werkt via een...