16 janvier 2025. - Arrêté royal relatif à la création du Centre d'analyse des risques du changement climatique, p. 20213.

VERSLAG AAN DE KONING
Sire,
Het ontwerp van koninklijk besluit dat ik de eer heb ter ondertekening voor te leggen aan Uwe Majesteit, beoogt de juridische verankering te verzekeren van het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering, dat werd gecreëerd binnen de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.
Het Centrum vindt haar basis in de beslissing van de Ministerraad van 20 oktober 2021.
Het IPCC benadrukte in het rapport van de tweede werkgroep over de gevolgen van, aanpassing aan en kwetsbaarheid voor klimaatverandering (2022) dat de gevolgen en risico's van klimaatverandering steeds complexer en moeilijker te beheersen worden. Er zullen zich meerdere klimaatgevaren tegelijk voordoen en er zal een wisselwerking zijn tussen meerdere klimatologische en niet-klimatologische risico's, waardoor het algemene risico, en de risico's over sectoren en regio's heen, toenemen. Sommige reacties op klimaatverandering leiden tot nieuwe gevolgen en risico's.
Op nationaal niveau beschikt België sinds 1 december 2021 over een Nationale Veiligheidsstrategie, gericht op de ontwikkeling van een echte cultuur van veiligheid en weerbaarheid op lange termijn. Deze geïntegreerde veiligheidsstrategie omvat en definieert de vitale belangen van België. In totaal worden zes van deze vitale belangen benoemd, waaronder het leefmilieu als gevolg van de verstoring door de klimaatverandering, het verlies aan biodiversiteit en biomassa en de druk van de menselijke activiteit op het milieu. Deze globale crisis bedreigt de Belgische samenleving in haar geheel en heeft een multiplicatoreffect op andere fenomenen zoals armoede, conflicten en migratie. Deze crisis brengt ook hoge menselijke, sociale en economische kosten met zich mee.
In een dergelijke context moet de Nationale Veiligheidsraad over een complexe en multidisciplinaire risicoanalyse kunnen beschikken met een middellange tot lange termijn perspectief en voor heel België.
Het Centrum heeft aldus als doel bij te dragen tot een versterkte weerbaarheid van ons land specifiek in het licht de klimaatverandering en bij uitbreiding alle planetaire grenzen.
De oprichting van het Centrum ligt eveneens in de lijn van de verwezenlijking van de doelstellingen van het Sendaï Framework for Disaster Risk Reduction 2015-2030, een programma van de Verenigde Naties dat, in 2015, door België werd goedgekeurd.
Bij de uitoefening van zijn bevoegdheden streeft de federale overheid de doelstellingen na van een duurzame ontwikkeling, in zijn sociale, economische en milieudimensie, rekening houdend met de solidariteit tussen de generaties.
De kennis, in dit opzicht, evolueert en neemt onophoudelijk toe, zodat enkel een multidisciplinaire en autonome benadering nuttige informatie ten voordele van de te nemen beslissingen kan garanderen. De inoverwegingneming van de klimaatverandering, zijn sociale, ecologische, gezondheids- financiële en economische gevolgen, maar eveneens dergelijke gevolgen voor wat betreft andere planetaire grenzen, moet toelaten geïnformeerde beleidskeuzes te maken.
Het is in die optiek van versterking van de weerbaarheid van ons land en ondersteuning van de besluitvorming dat de oprichting van een Centrum wordt geplaatst.
Inleiding
De doelstelling van het Centrum bestaat erin bij te dragen tot de verbetering van de weerbaarheid van de Belgische samenleving door complexe risicoanalyses ter beschikking te stellen van de Nationale Veiligheidsraad met betrekking tot de gevolgen op de middellange tot lange termijn van de klimaatverandering, en bij uitbreiding alle planetaire grenzen. Op basis hiervan zal het Centrum ook niet bindende aanbevelingen publiceren. De door het Centrum uitgevoerde complexe risicoanalyses worden gedaan op basis van een beoordeling van de verschillende determinanten van een risico, met name de schokken, de blootstelling en de kwetsbaarheid. Daarnaast zal het Centrum deze analyse bekijken in het licht van het gevoerde beleid.
Daartoe, wordt binnen de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu een Centrum opgericht dat zijn opdrachten uitvoert op onafhankelijke wijze ten opzichte van de FOD. Deze integratie in de FOD zal het Centrum in staat stellen om te genieten van de continuïteit van de openbare dienst.
Om op onafhankelijke en objectieve wijze risicobeoordelingen en aanbevelingen te kunnen formuleren, moet het zijn opdrachten in volledige onafhankelijkheid en onpartijdigheid kunnen uitvoeren.
Om het Centrum te ondersteunen bij de uitvoering van zijn opdrachten zal een Stuurcomité met vertegenwoordigers van instellingen die een expertise hebben ontwikkeld en de uitdagingen waarvoor België staat begrijpen, het Centrum adviseren.
Het Centrum zal, evenwel, niet betrokken zijn bij het operationeel beheer van crisissen.
Inhoud van het besluit
Het besluit is onderverdeeld in vijf titels.
Titel I bevat algemene bepalingen. Het betreft, met name, definities. Deze definities zijn noodzakelijk voor een goed begrip van de tekst en, in het bijzonder, voor een goed begrip van de aan het Centrum toevertrouwde opdrachten.
Het begrip « risico » wordt gedefinieerd als de mogelijkheid op nefaste gevolgen voor de menselijke of ecologische systemen teweeggebracht door klimaatverandering en bij uitbreiding de benadering of overschrijding van een of meerdere planetaire grenzen. Er wordt verduidelijkt dat die gevolgen het resultaat zijn van een dynamische interactie tussen een schok (gevaar/onzekerheid), de blootstelling van een systeem aan die schok en de kwetsbaarheid van dit systeem voor die schok. Die interactie kan in de tijd en ruimte evolueren, naargelang de sociaaleconomische context of de oplossingen die preventief worden geboden, of zij nu politiek, economisch of maatschappelijk in aard zijn. Een risico kan eveneens voortvloeien uit een ongepast antwoord gegeven door de maatschappij of door de autoriteiten bij de benadering of overschrijding van een planetaire grens.
De term "planetaire grenzen" is geïnspireerd op de definitie die het Stockholm Resilience Center (SRC - een internationaal onderzoekscentrum over de veerkracht en duurzaamheid, gesticht in 2007) daaraan geeft. De definitie is aldus niet het gevolg van een wetenschappelijke schrijfcyclus of een bekrachtiging door een intergouvernementeel orgaan.
Het SRC omschrijft de planetaire grenzen als wetenschappelijk gedefinieerde kwantitatieve en/of kwalitatieve grenzen binnen dewelke de mensheid zich zonder gevaar, en op een duurzame en veerkrachtige manier voor de toekomstige generaties, kan blijven ontwikkelen en ontplooien. De...